bomen en planten inspiratie

Japanse esdoorn

Acer palmatum

Zon: Halfschaduw of ochtendzon. Volle middagzon verbrandt het blad.
Blad: Bladverliezend, met uitgesproken herfstkleur.
Water: Hoog. De kluit mag nooit volledig uitdrogen.
Irrigatie: Aanbevolen. Zonder druppelsysteem is dagelijks gieten in de zomer realistisch.
Winter: Winterhard in pot. Bij langdurige strenge vorst de bak omwikkelen.
Formaat in pot: 2 tot 3 meter, langzame groei.
Grondvolume: Minimaal 250 tot 400 liter.

Uitstraling

Een meerstammige Japanse esdoorn geeft een terras direct een volwassen, verstilde sfeer. De stammen groeien grillig uiteen, het blad is fijn en transparant en het licht valt er prachtig doorheen. In het najaar verkleurt hij naar oranje, rood of dieppaars, afhankelijk van de cultivar.

Standplaats en zon

Dit is de belangrijkste voorwaarde voor succes. Een Japanse esdoorn wil beschut staan, uit de wind en het liefst met ochtendzon en schaduw in het heetst van de dag. Tegen een warme zuidmuur op een stenen terras krijgt u binnen enkele weken bruine bladranden. Een oost- of noordoostgerichte hoek, of een plek onder een overkapping met veel zijlicht, werkt veel beter.

Water en irrigatie

De wortels zijn fijn en oppervlakkig en drogen in een pot snel uit. Op een warme zomerdag verdampt een volwassen esdoorn in een bak van 300 liter makkelijk vijf tot tien liter water. Geef liever één keer flink water dan drie keer een beetje, zodat de hele kluit doorweekt raakt. Een druppelslang met een timer is bij deze boom geen luxe maar het verschil tussen een mooie en een half verbrande kroon.

De winter door

Bovengronds is de boom goed bestand tegen vorst. De wortels in een pot niet: die zijn ongeveer twee winterhardheidszones gevoeliger dan dezelfde wortels in de volle grond. Zet de bak in de winter dicht tegen een gevel, wikkel hem bij aanhoudende vorst in noppenfolie of jute en zorg dat hij niet wekenlang kurkdroog staat. Vorstschade ontstaat vaker door uitdroging dan door kou.

Plantenbak en grondvolume

Kies een bak die eerder breed dan diep is, met ruime drainagegaten en een laag grind of hydrokorrels onderin. Gebruik geen zuivere potgrond maar een mengsel met structuur, bijvoorbeeld potgrond met een deel boomschors en wat lavakorrels. Verplant elke drie tot vijf jaar naar een maat groter of vernieuw de buitenste laag grond.

Mooie cultivars

Bloodgood: donkerrood blad, sterk en betrouwbaar.
Osakazuki: groen blad dat in het najaar felrood kleurt.
Sango-kaku: koraalrode twijgen, ook in de winter decoratief.
Seiryu: luchtig ingesneden groen blad, verfijnd.
Shishigashira: compact en sculpturaal, uitstekend voor een pot.

Let op: snoei een Japanse esdoorn niet in het voorjaar. Hij bloedt dan sterk. Snoeien doet u in de late zomer of in de winterrust, en dan alleen dood hout en takken die elkaar kruisen.

Mooie combinatie: een antracieten of cortenstalen bak, met Japans bosgras, varens en een laag donkere split als afdekking.

Krentenboom

Amelanchier lamarckii

Zon: Volle zon tot lichte schaduw, verdraagt ook wind.
Blad: Bladverliezend, oranjerode herfstkleur.
Water: Gemiddeld. Eenmaal ingeworteld tamelijk vergevingsgezind.
Irrigatie: Aanbevolen, maar hij overleeft een vergeten week beter dan de meeste soorten.
Winter: Winterhard in pot, zonder maatregelen.
Formaat in pot: 2,5 tot 4 meter, te beheersen met snoei.
Grondvolume: Minimaal 300 tot 500 liter.

Uitstraling

Als één boom het predikaat allrounder verdient, is het deze. De kroon is open en luchtig, de stammen zijn donker en grillig, en hij is in vier seizoenen decoratief: bronskleurig uitlopend blad met witte bloesem in april, blauwzwarte eetbare bessen in juni, groen blad in de zomer en oranjerood tot scharlaken in oktober. Tegen een lichte gevel of een rustige moderne schutting komen de donkere stammen bijzonder mooi uit.

Standplaats en zon

Een krentenboom is een van de weinige luxe solitairen die volle zon prima verdraagt en ook op een winderig dakterras standhoudt. In lichte schaduw bloeit hij iets minder rijk en is de herfstkleur wat zachter, maar hij blijft gezond.

Water en irrigatie

De waterbehoefte is gemiddeld. In een ruime bak met goede grond redt hij zich in een normale zomer met twee tot drie keer per week flink water. Bij aanhoudende hitte is een druppelsysteem verstandig, vooral omdat een uitgedroogde krentenboom zijn blad vroegtijdig laat vallen en de herfstkleur dan overslaat.

De winter door

Dit is een van de gemakkelijkste soorten voor de winter. Hij is volledig winterhard en heeft in een grote bak geen bescherming nodig. Controleer in vorstperiodes alleen of de grond niet wekenlang volledig droog staat.

Plantenbak en grondvolume

De krentenboom wordt in de volle grond uiteindelijk een flinke boom. In een pot houdt u hem beheersbaar met een jaarlijkse lichte snoei en een ruime bak. Reken op minimaal 300 liter, liever 500. Een brede lage bak past visueel beter bij de uitwaaierende kroon dan een hoge smalle pot.

Mooie cultivars

Amelanchier lamarckii: de klassieke meerstammige vorm met de mooiste natuurlijke groei.
Ballerina: grotere bloemen, iets compacter en zeer rijk bloeiend.
Robin Hill: opgaander en smaller, geschikt waar weinig ruimte in de breedte is.

Let op: de bessen zijn eetbaar en lekker, maar vogels weten dat ook. Onder de boom kunnen paarse vlekken op bestrating ontstaan. Op een licht natuurstenen terras is dat een aandachtspunt.

Mooie combinatie: een brede lage bak met siergrassen, witte ooievaarsbek en bodembedekkende tijm langs de rand.

Japanse kornoelje

Cornus kousa

Zon: Lichte schaduw tot zon, mits de grond koel en vochtig blijft.
Blad: Bladverliezend, rood tot paars in het najaar.
Water: Gemiddeld tot hoog in de bloeiperiode.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 2 tot 3 meter, breed uitgroeiend.
Grondvolume: Minimaal 200 tot 300 liter.

Uitstraling

De Japanse kornoelje bouwt zijn takken in duidelijke etages op, waardoor de boom ook zonder blad een grafische, bijna Japanse structuur heeft. In juni verschijnen de opvallende schutbladeren, die weken achtereen blijven zitten. Daarna volgen decoratieve frambozenachtige vruchten en in het najaar een warme rode tot paarse verkleuring.

Standplaats en zon

Hij bloeit het rijkst met een halve dag zon, maar de wortels willen koel blijven. Een plek met ochtendzon of licht gefilterd licht is ideaal. Op een volledig open terras met zuidligging en reflectie van lichte tegels heeft hij het zwaar.

Water en irrigatie

De waterbehoefte is gemiddeld, maar rondom de bloei en vruchtzetting mag hij niet droogvallen. Een dikke laag mulch of een bodembedekker in de bak houdt de grond koel en scheelt aanzienlijk in gietbeurten.

De winter door

Volledig winterhard en in een grote bak zonder bescherming te houden. De bloemknoppen worden al in het najaar aangelegd, dus snoei niet in de winter als u de bloei wilt behouden.

Plantenbak en grondvolume

Kies bij voorkeur een compacte cultivar en een bak van minimaal 200 liter. Cornus kousa houdt van een licht zure, humusrijke grond. Meng bij het planten rododendrongrond of bladcompost door de potgrond en gebruik bij voorkeur regenwater in kalkrijke gebieden.

Mooie cultivars

Satomi: roze schutbladeren, de meest gevraagde vorm.
Milky Way: uitzonderlijk rijk bloeiend in helder wit.
China Girl: bloeit al op jonge leeftijd, betrouwbaar.
Cappuccino: opvallend bronskleurig uitlopend blad.

Let op: een jonge kornoelje kan de eerste jaren na verplanting nauwelijks bloeien. Dat is normaal en geen teken van een verkeerde standplaats. Koop bij voorkeur een exemplaar dat al eens gebloeid heeft.

Mooie combinatie: een zandkleurige bak met Hakonechloa, varens en wintergroene bodembedekkers rond de voet.

Perzisch ijzerhout

Parrotia persica

Zon: Volle zon geeft de sterkste herfstkleur, halfschaduw kan ook.
Blad: Bladverliezend, geel via oranje naar rood en paars.
Water: Gemiddeld, verdraagt kortstondige droogte.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot, zeer robuust.
Formaat in pot: 2,5 tot 3,5 meter, trage groei.
Grondvolume: Minimaal 300 tot 400 liter.

Uitstraling

Parrotia is een van de meest stijlvolle en tegelijk minst bekende keuzes. De stammen groeien schilderachtig uiteen, de bast schilfert met de jaren in grijs, groen en okerkleurige vlekken en de herfstkleur loopt binnen dezelfde boom van geel via oranje naar diep purper. In de late winter verschijnen kleine rode bloempjes op de kale takken, precies wanneer er verder nog niets bloeit.

Standplaats en zon

Hij verdraagt volle zon uitstekend en is bovendien tolerant voor wind, stadsklimaat en hitte van bestrating. Voor de mooiste herfstkleur is een zonnige plek zelfs een voorwaarde.

Water en irrigatie

Een van de gemakkelijkere soorten in een pot. Hij verdraagt een kortstondige droge periode zonder blijvende schade, mits hij daarna weer goed doorweekt wordt. Een druppelsysteem houdt hem in topconditie, maar is geen absolute noodzaak.

De winter door

Zeer winterhard, ook in een pot. In een bak van 300 liter of meer zijn geen maatregelen nodig. Dit maakt Parrotia een van de veiligste keuzes voor een terras dat 's winters niet dagelijks bezocht wordt.

Plantenbak en grondvolume

Kies een compacter groeiende cultivar, anders wordt de boom op termijn te groot voor elke bak. Parrotia groeit traag, waardoor hij jarenlang in dezelfde pot kan blijven staan. Ververs elke twee jaar de bovenste tien centimeter grond en geef in het voorjaar een langzaam werkende meststof.

Mooie cultivars

Vanessa: opgaand en compact, uitstekend voor een plantenbak.
Persian Spire: smal zuilvormig, mooi bij een strakke gevel.
Pendula: overhangend en breed uitgroeiend, echt een solitair.

Let op: Parrotia is traag. Koop meteen een volwassen exemplaar met een goed gevormde meerstammige basis. Een jong plantje duurt jaren voordat het de gewenste uitstraling krijgt.

Mooie combinatie: een cortenstalen bak met donkerbladige Heuchera en fijne siergrassen.

Schijncamelia

Stewartia pseudocamellia

Zon: Halfschaduw of ochtendzon, beschut tegen wind.
Blad: Bladverliezend, oranjerode tot purperen herfstkleur.
Water: Hoog. Gelijkmatig vochtig, nooit droog en nooit doorweekt.
Irrigatie: Eigenlijk verplicht in een pot.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 2 tot 3 meter, zeer trage groei.
Grondvolume: Minimaal 250 tot 400 liter.

Uitstraling

Stewartia is de boom voor een tuin waar niet alles direct herkenbaar hoeft te zijn. In juli en augustus verschijnen witte, camelia-achtige bloemen met een gele hartje, precies in de periode dat de meeste bomen zijn uitgebloeid. In het najaar kleurt het blad oranjerood tot purper en in de winter blijft een bast over die in tinten oranje, grijs en roomwit afschilfert.

Standplaats en zon

Hij vraagt een beschutte plek met licht gefilterde zon. Volle middagzon in combinatie met een pot leidt tot verbrand blad en een teleurstellende bloei. Wind is de tweede vijand: op een open dakterras is dit niet de juiste boom.

Water en irrigatie

Dit is het punt waarop een Stewartia in een pot staat of valt. Hij wil gelijkmatig vochtige grond, zonder natte voeten en zonder droge periodes. In de praktijk betekent dat een druppelsysteem met timer. Gebruik bij voorkeur regenwater, want de soort houdt van een licht zure grond en verdraagt kalkrijk leidingwater slecht.

De winter door

Winterhard in een ruime bak. Wel is het verstandig de pot in de winter tegen een muur te plaatsen, vooral omdat de wortels bij deze soort dicht onder het oppervlak liggen. Een laag mulch of bladcompost bovenop de grond beschermt en houdt de kluit stabiel van temperatuur.

Plantenbak en grondvolume

Vul de bak met een humusrijk, licht zuur mengsel: potgrond met bladcompost en een deel rododendrongrond. Zorg voor uitstekende drainage, want stilstaand water is bij Stewartia de snelste weg naar wortelrot. Verplanten doet hij niet graag, dus kies meteen de definitieve maat.

Let op: Stewartia is duur en traag, en straft een gemiste vakantieweek zonder water direct af. Twijfelt u over de watervoorziening, kies dan Parrotia of een Japanse kornoelje. Die geven een vergelijkbare sfeer met veel minder risico.

Mooie combinatie: een donkerbronzen bak met mosachtige bodembedekkers, varens en Japans bosgras.

Zevenzonenboom

Heptacodium miconioides

Zon: Volle zon tot lichte schaduw, verdraagt wind redelijk.
Blad: Bladverliezend, blad blijft lang aan de boom.
Water: Gemiddeld.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 2,5 tot 3,5 meter.
Grondvolume: Minimaal 200 tot 300 liter.

Uitstraling

Een boom met een verrassend seizoen. Terwijl de rest van de tuin al richting herfst gaat, opent de zevenzonenboom in september geurende witte bloemen in groepjes van zeven. Zodra die uitgebloeid zijn, kleuren de kelkblaadjes rozerood na en lijkt de boom een tweede keer te bloeien, tot ver in oktober. De bast schilfert in lange repen af, wat hem ook in de winter interessant maakt.

Standplaats en zon

Zon is bepalend voor een rijke bloei. Hij verdraagt een open plek en is niet kieskeurig wat betreft grondsoort, wat hem geschikt maakt voor terrassen en dakterrassen waar andere solitairen het moeilijk hebben.

Water en irrigatie

De waterbehoefte is gemiddeld en de boom is redelijk tolerant, maar in de aanloop naar de late bloei mag hij niet uitgedroogd raken. Een droge augustusmaand kan de bloei in september kosten. Twee tot drie flinke gietbeurten per week in de zomer volstaan meestal, met irrigatie als achtervang tijdens hitte of vakantie.

De winter door

Goed winterhard in een pot. Er zijn geen bijzondere maatregelen nodig, al is een beschutte plek tegen een gevel altijd beter dan midden op een open terras.

Plantenbak en grondvolume

Hij groeit van nature als brede meerstammige struik en laat zich uitstekend opkronen tot een luchtige boomvorm. Snoei direct na de bloei of in de late winter en houd bij het snoeien de open, waaiervormige structuur aan. Reken op minimaal 200 liter.

Let op: de late bloei trekt veel bijen en hommels aan, wat prachtig is maar minder handig direct naast een eettafel of een BBQ-hoek. Plaats hem liever aan de rand van het terras.

Mooie combinatie: een matzwarte bak met hoge siergrassen zoals Panicum, en herfstbloeiers als Anemone en Sedum aan de voet.

Judasboom

Cercis canadensis

Zon: Volle zon, warm en beschut tegen koude wind.
Blad: Bladverliezend, grote hartvormige bladeren.
Water: Gemiddeld, maar met een hekel aan natte voeten.
Irrigatie: Aanbevolen, met goede drainage.
Winter: Bescherming nodig. Wortels in een pot zijn gevoelig voor strenge vorst.
Formaat in pot: 2,5 tot 3,5 meter.
Grondvolume: Minimaal 300 tot 400 liter.

Uitstraling

In april verschijnen honderden kleine roze bloemen direct op de kale takken en zelfs op de stammen, een effect dat vrijwel geen andere boom heeft. Daarna volgen grote hartvormige bladeren. Bij Forest Pansy zijn die diep paarsrood, wat naast lichte gevels en zandkleurige bestrating een bijzonder chique contrast geeft.

Standplaats en zon

Geef hem de warmste plek van het terras, bij voorkeur tegen een zuid- of westgevel. Koude oostenwind in het voorjaar kan de bloemknoppen beschadigen. Op een beschutte plek bloeit hij aanzienlijk rijker.

Water en irrigatie

De waterbehoefte is gemiddeld, maar de combinatie van veel water en slechte drainage is dodelijk. Meng lavakorrels of grof zand door de potgrond en zorg dat de bak nooit in een schotel met water staat. In de zomer twee tot drie keer per week goed doorgieten is beter dan dagelijks een beetje.

De winter door

Hier zit het belangrijkste aandachtspunt. In de volle grond is een Judasboom in Nederland goed winterhard, maar in een pot zijn de wortels een stuk kwetsbaarder. Wikkel de bak vanaf december in noppenfolie of jute, zet hem dicht tegen de gevel en til hem op voetjes zodat het water eruit kan. Zet de pot in de winter niet in een schotel.

Plantenbak en grondvolume

Cercis heeft een penwortelachtig wortelstelsel en verplant slecht. Kies meteen een ruime, diepe bak en verstoor de kluit bij het planten zo min mogelijk. Snoei alleen wat nodig is, want de boom heelt wonden traag.

Mooie cultivars

Forest Pansy: donker paarsrood blad, de meest gevraagde vorm.
Hearts of Gold: geelgroen blad, licht en fris tegen een donkere achtergrond.
Eternal Flame: wisselende bladkleuren door het seizoen heen.

Let op: de bladkleur van Forest Pansy verkleurt in de nazomer naar bronsgroen. Dat is normaal en geen teken van stress.

Mooie combinatie: een lichte betonlook of crèmekleurige bak, met Stipa of Sesleria aan de voet zodat het donkere blad los komt van de pot.

Perzische slaapboom

Albizia julibrissin

Zon: Volle zon, hoe warmer en beschutter hoe beter.
Blad: Bladverliezend, loopt zeer laat uit in het voorjaar.
Water: Laag zodra hij ingeworteld is, maar met uitstekende drainage.
Irrigatie: Aanbevolen tijdens hitte, verder terughoudend gieten.
Winter: Bescherming nodig. In een pot vriesgevoelig aan de wortels.
Formaat in pot: 2,5 tot 3,5 meter, zeer breed uitgroeiend.
Grondvolume: Minimaal 300 tot 500 liter.

Uitstraling

De slaapboom dankt zijn naam aan het varenachtige blad dat zich 's avonds en bij regen sluit. De kroon groeit breed en vlak uit als een natuurlijke parasol en in juli en augustus verschijnen zachtroze pluimbloemen die op poederdonsjes lijken. Onder een volwassen exemplaar zitten is een van de mooiste terraservaringen die er zijn.

Standplaats en zon

Geef hem de warmste, meest beschutte plek die u heeft. Een zuidelijk terras met een muur die warmte vasthoudt is ideaal. Houd rekening met de breedte: de kroon wordt uiteindelijk breder dan hoog, dus zet hem niet in een hoek waar hij tegen een gevel aan moet groeien.

Water en irrigatie

Verrassend zuinig met water zodra hij goed ingeworteld is. Overmatig gieten is schadelijker dan een droge periode. Laat de bovenste laag grond tussen twee gietbeurten opdrogen en zorg voor een bak met ruime drainagegaten en een drainagelaag onderin.

De winter door

Dit is de reden dat veel slaapbomen sneuvelen. Bovengronds verdraagt een gevestigd exemplaar behoorlijk wat vorst, maar de wortels in een pot niet. Wikkel de bak vanaf november in en zet hem tegen een gevel of, bij een lichte bak, in een onverwarmde garage of schuur. Wees geduldig in het voorjaar: hij loopt pas eind mei uit, soms zelfs begin juni. Zaag hem niet te vroeg af in de overtuiging dat hij dood is.

Mooie cultivars

Ombrella: rijke roze bloei, de meest verkochte selectie.
Rouge de Tuilière: dieper rozerode bloemen.
Summer Chocolate: donker paarsbruin blad, spectaculair maar iets gevoeliger.

Let op: de brede kroon vangt veel wind. Kies een zware bak van beton, keramiek of gevulde cortenstaal, geen lichte kunststof, anders waait het geheel om.

Mooie combinatie: een grote ronde crèmekleurige pot met laagblijvende siergrassen of Liriope, en mediterrane kruiden ernaast.

Sierkers met koperbast

Prunus serrula

Zon: Volle zon tot lichte schaduw.
Blad: Bladverliezend, smal blad met gele herfstkleur.
Water: Hoog. Sierkersen verdragen droogte in een pot slecht.
Irrigatie: Eigenlijk verplicht.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 3 tot 4 meter, groeit stevig door.
Grondvolume: Minimaal 500 tot 700 liter.

Uitstraling

De bloei is bescheiden, maar daar draait het bij deze boom niet om. De stammen zijn glanzend roodbruin tot koperkleurig en schilferen in dunne horizontale banden af. Bij een meerstammig exemplaar krijgt u drie tot vijf van die glanzende stammen naast elkaar. Met een grondspot van onderaf is dit 's avonds het mooiste element van een modern terras, ook midden in de winter.

Standplaats en zon

Zon is geen probleem. Hij past uitstekend bij strakke architectuur en lichte gevels, waar de warme bast contrast geeft. Zet hem op een plek waar u de stammen daadwerkelijk ziet, dus niet achter een lage haag of hoge onderbeplanting.

Water en irrigatie

Dit is het lastige punt. Sierkersen zijn in een pot dorstig en reageren op droogte met vroegtijdige bladval en gevoeligheid voor ziektes. Een druppelsysteem met timer is bij deze soort noodzakelijk, niet optioneel, zeker in een bak op een zonnig terras.

De winter door

Winterhard en zonder bescherming te houden. Juist in de winter komt hij het best tot zijn recht, dus zet hem niet weg op een achteraf plek.

Plantenbak en grondvolume

Wees eerlijk over het formaat: dit wordt geen kleine boom. Voor langdurig succes is een bak van minimaal 500 liter nodig, met jaarlijks voeden en om de vier tot vijf jaar wortelsnoei of verplanten naar een grotere maat. In een te kleine pot blijft hij achter en gaat de bast er dof uitzien.

Let op: poets of borstel de bast niet en plak er niets op. De glans komt vanzelf. Beschadigde plekken herstellen bij Prunus slecht en vormen een ingang voor ziektes.

Mooie combinatie: een matzwarte of antracieten bak, lage bodembedekkers zodat de stammen vrij blijven, en een warmwitte grondspot gericht op de stambasis.

Himalayaberk

Betula utilis 'Doorenbos'

Zon: Volle zon, verdraagt wind goed.
Blad: Bladverliezend, gele herfstkleur, luchtige kroon.
Water: Hoog. Een berk verdampt uitzonderlijk veel.
Irrigatie: Eigenlijk verplicht, met ruime capaciteit.
Winter: Winterhard in pot, zeer robuust tegen kou.
Formaat in pot: 3 tot 5 meter, snelle groei.
Grondvolume: Minimaal 800 liter, liever meer.

Uitstraling

Weinig bomen geven een strakke, moderne tuin zoveel rust en licht als een meerstammige witte berk. De stammen zijn spierwit, de kroon is transparant en beweeglijk, en juist in de winter, als het blad weg is, komt het effect het sterkst tot zijn recht tegen een donkere gevel of schutting.

Standplaats en zon

Zon en wind zijn geen probleem. De grootste beperking is ruimte: een berk groeit hard en wil hoog. Op een klein stadsterras raakt hij binnen enkele jaren uit verhouding.

Water en irrigatie

Hier moet u eerlijk zijn tegen uzelf. Een volwassen berk verdampt op een warme dag tientallen liters water. In een pot betekent dat een groot reservoir, een druppelsysteem met voldoende capaciteit en in hoogzomer mogelijk twee keer per dag een cyclus. Zonder die voorziening krijgt u binnen twee zomers een boom met dun blad en dode takuiteinden.

De winter door

Van alle bomen hier is de berk het minst gevoelig voor vorst. Er zijn geen winterse maatregelen nodig, ook niet in een pot. De problemen liggen bij deze soort volledig aan de waterkant.

Plantenbak en grondvolume

Alleen toepassen in een zeer grote, geïrrigeerde bak van 800 liter of meer. Reken op jaarlijkse snoei om de kroon in verhouding te houden en op wortelsnoei of verplanten elke drie tot vier jaar. Betula utilis 'Moonbeam' blijft relatief compact en is voor een pot de verstandigste keuze.

Eerlijk advies: een berk is geen ideale potboom. Wilt u het witte stameffect zonder de bijbehorende verzorging, overweeg dan een meerstammige Prunus serrula voor de bast, of plaats de berk in de volle grond en kies voor de plantenbak een Parrotia of Amelanchier.

Mooie combinatie: een matzwarte bak met zachte varens, Carex en witte bloeiers aan de voet.

Stermagnolia

Magnolia stellata

Zon: Zon tot halfschaduw, beschut tegen ochtendzon na nachtvorst.
Blad: Bladverliezend, bloeit vóór het blad verschijnt.
Water: Hoog. Ondiepe wortels drogen snel uit.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 2 tot 2,5 meter, trage groei.
Grondvolume: Minimaal 150 tot 250 liter.

Uitstraling

In maart en april opent de stermagnolia tientallen stervormige witte bloemen op nog volledig kale takken. Het is de vroegste grote bloei van het seizoen en op een terras dat net weer in gebruik genomen wordt, is dat een sterk moment. De rest van het jaar is hij rustig en groen, met een compacte, breed vertakte structuur.

Standplaats en zon

Zet hem bij voorkeur niet op een plek die 's ochtends vroeg in de volle zon staat. Na een nachtvorst ontdooien de bloemen dan te snel en worden ze bruin. Een westelijke of licht beschaduwde ochtendplek behoudt de bloei het langst. Beschutting tegen harde voorjaarswind is eveneens belangrijk.

Water en irrigatie

Magnolia's hebben een vlak, vlezig wortelstelsel dat dicht onder het oppervlak ligt. In een pot betekent dat snel uitdrogen bij zon en wind. Houd de grond gelijkmatig vochtig en leg een laag mulch of bladcompost bovenop. Gebruik in kalkrijke gebieden bij voorkeur regenwater.

De winter door

Winterhard in een pot. Het risico zit niet in de winter zelf maar in late nachtvorst tijdens de bloei. Bij voorspelde vorst kunt u een dunne vliesdoek over de kroon leggen tijdens de bloeiweken.

Plantenbak en grondvolume

Juist door de ondiepe wortels is een brede, niet te diepe bak ideaal. Werk niet met een spade rond de voet van de boom, want beschadigde wortels herstellen slecht. Snoei zo min mogelijk, en als het moet direct na de bloei.

Verwante keuzes

Magnolia loebneri 'Merrill': iets groter en zeer rijk bloeiend.
Magnolia stellata 'Royal Star': grotere bloemen, betrouwbaar.
Magnolia 'Susan': paarsroze en bloeit later, waardoor nachtvorstschade minder speelt.

Let op: een magnolia die verplaatst of verpot wordt kan een jaar overslaan met bloeien. Doe grote ingrepen daarom direct na de bloei en niet in het najaar.

Mooie combinatie: een crèmekleurige of natuurstenen bak met blauwe druifjes en kleine botanische narcissen als voorjaarslaag, en Hakonechloa voor de zomer.

Olijfboom

Olea europaea

Zon: Volle zon, hoe meer hoe beter.
Blad: Bladhoudend, zilvergrijs, het hele jaar door groen.
Water: Laag. Overmatig gieten is de meest gemaakte fout.
Irrigatie: Aanbevolen tijdens hitte, ingesteld op korte, spaarzame beurten.
Winter: Bescherming nodig. Verdraagt lichte vorst, maar niet aanhoudend nat en koud.
Formaat in pot: 1,5 tot 3 meter, zeer traag.
Grondvolume: Minimaal 150 tot 300 liter.

Uitstraling

Een olijfboom valt of staat bij het exemplaar dat u kiest. Een oude boom met een dikke, gedraaide en holle stam heeft karakter en vult in zijn eentje een hoek van het terras. Een jonge kweekolijf met een rechte stam en een bolvormig geschoren kroontje oogt daarentegen snel als een tuincentrumplant. Betaal liever meer voor één goed exemplaar dan voor drie middelmatige.

Standplaats en zon

Geef hem de zonnigste plek die u heeft, bij voorkeur tegen een muur die overdag warmte opneemt. Hij verdraagt reflectie van bestrating en hitte moeiteloos. In schaduw wordt de groei slap en verliest het blad zijn zilvergrijze glans.

Water en irrigatie

Olijven zijn gebouwd op droogte. Laat de bovenste vijf centimeter grond volledig opdrogen voordat u opnieuw giet, en giet dan flink door. Wie elke dag een scheutje geeft, houdt de kluit permanent klam en veroorzaakt wortelrot. Zet de bak nooit in een schotel en gebruik potgrond met een flinke toevoeging van lavakorrels of grof zand.

De winter door

Een gevestigde olijf verdraagt kortdurend enkele graden vorst. Het probleem in Nederland en België is niet de kou alleen, maar de combinatie van kou en een natte kluit. Zet de bak vanaf november op voetjes en dicht tegen een gevel, wikkel hem bij aanhoudende vorst in noppenfolie of jute en dek de grond af zodat regen er beperkt in loopt. Bij vorst onder ongeveer tien graden negatief is een onverwarmde, lichte ruimte veiliger.

Plantenbak en grondvolume

Kies een zware bak van terracotta, keramiek of beton. De wortels blijven relatief compact, dus een olijf kan jarenlang in dezelfde pot staan. Ververs jaarlijks de bovenste laag grond en geef in het voorjaar een langzaam werkende meststof.

Let op: vruchtvorming in ons klimaat is onbetrouwbaar en de olijven zijn zonder pekelen niet eetbaar. Koop de boom om zijn vorm en blad, niet om de oogst.

Mooie combinatie: verouderd wit, natuursteen of donkerbrons, met een zeer rustige onderbeplanting van tijm, rozemarijn of alleen een laag lichte kiezel.

Aardbeiboom

Arbutus unedo

Zon: Volle zon tot lichte schaduw, beschut tegen koude wind.
Blad: Bladhoudend, glanzend donkergroen.
Water: Laag tot gemiddeld zodra ingeworteld.
Irrigatie: Aanbevolen, met uitstekende drainage.
Winter: Bescherming nodig in een pot, vooral tegen wind en aanhoudende vorst.
Formaat in pot: 1,5 tot 2,5 meter, trage groei.
Grondvolume: Minimaal 150 tot 250 liter.

Uitstraling

De aardbeiboom is een van de weinige wintergroene solitairen die tegelijk mediterraan en verfijnd oogt. Het blad is glanzend en leerachtig, de bast roodbruin en licht schilferend. In oktober en november verschijnen witte klokvormige bloemen naast de oranjerode, ronde vruchten van het vorige seizoen. Dat gelijktijdige bloeien en vruchtdragen maakt hem in de nazomer bijzonder decoratief.

Standplaats en zon

Zon geeft de compactste groei en de rijkste vruchtzetting. Beschutting is minstens zo belangrijk: droge oostenwind in de winter kan het blad bruin blazen. Een hoek van een terras met een muur in de rug is ideaal.

Water en irrigatie

Als echte mediterrane soort komt hij een droge periode goed door, maar in een pot mag hij niet volledig verdorren. Giet flink en laat de grond daarna opdrogen. Arbutus houdt van een licht zure grond, dus gebruik in kalkrijke gebieden regenwater en meng wat rododendrongrond door de potgrond.

De winter door

In de volle grond is hij op een beschutte plek redelijk winterhard. In een pot ligt dat anders, omdat de wortels de vorst rechtstreeks voelen. Wikkel de bak in vanaf november en zet hem tegen een gevel. Bij strenge vorst helpt een vliesdoek over de kroon om bladverbranding door wind te voorkomen.

Plantenbak en grondvolume

Kies een bak met ruime drainagegaten en werk onderin een laag lavakorrels of grind. De cultivar 'Compacta' blijft kleiner en is voor een pot vaak de verstandigste keuze. Snoeien mag, maar de natuurlijke onregelmatige vorm is juist de charme.

Let op: de vruchten zijn eetbaar maar flauw van smaak, vandaar de soortnaam unedo, wat zoveel betekent als: ik eet er maar één. Ze vallen wel en kunnen op licht natuursteen vlekken geven.

Mooie combinatie: een grote keramische pot in aardetint, met rozemarijn, tijm en fijne siergrassen aan de voet.

Steeneik

Quercus ilex

Zon: Volle zon, verdraagt hitte en zeewind uitstekend.
Blad: Bladhoudend, grijsgroen, leerachtig en stevig.
Water: Gemiddeld, na inworteling tolerant voor droogte.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Bescherming nodig in een pot bij strenge of langdurige vorst.
Formaat in pot: 2 tot 3 meter, in vorm gehouden door snoei.
Grondvolume: Minimaal 400 tot 600 liter.

Uitstraling

De steeneik is het wintergroene alternatief voor de olijf, maar dan steviger en minder voor de hand liggend. Het blad is klein, grijsgroen aan de bovenkant en viltig zilver aan de onderkant, waardoor de kroon bij wind licht oplicht. Als geschoren parasol of dakvorm past hij bij strakke moderne architectuur, als meerstammige boom bij een natuurlijkere tuin.

Standplaats en zon

Zon en wind zijn geen probleem. Hij verdraagt zilte lucht en is daarmee een van de weinige mediterrane keuzes die ook aan de kust standhoudt. Reflectiehitte van bestrating deert hem niet.

Water en irrigatie

Een gevestigde steeneik heeft aanzienlijk minder water nodig dan een bladverliezende boom van hetzelfde formaat. Toch verdampt hij als wintergroene soort ook in de winter door, dus laat de kluit ook buiten het seizoen niet volledig uitdrogen. In de zomer twee flinke beurten per week volstaat meestal.

De winter door

In de volle grond is hij tot enkele graden onder nul goed bestand, maar in een pot zijn de wortels kwetsbaarder en verdampt het blad door terwijl de bevroren kluit geen water levert. Dat uitdrogingseffect veroorzaakt meer schade dan de kou zelf. Wikkel de bak in, zet hem uit de wind en geef op vorstvrije dagen een beetje water.

Plantenbak en grondvolume

Wees realistisch: dit is van nature een grote boom, dus alleen toepassen in een zeer ruime bak en met jaarlijkse snoei. Snoei het beste in juni, na de eerste groeischeut. In een bak van 400 liter of meer, met wortelsnoei om de vier jaar, blijft hij decennia mooi.

Let op: een geschoren dak- of parasolvorm vraagt elk jaar onderhoud. Slaat u een jaar over, dan verliest de vorm zijn strakheid en duurt het twee seizoenen om die terug te krijgen.

Mooie combinatie: een strakke bak in beton of cortenstaal, met alleen een laag split of een lage groenblijvende bodembedekker, zodat de vorm het werk doet.

Vijgenboom

Ficus carica

Zon: Volle zon, warm en beschut voor rijpe vruchten.
Blad: Bladverliezend, grote handvormige bladeren.
Water: Gemiddeld tot hoog tijdens de vruchtvorming.
Irrigatie: Aanbevolen. Onregelmatig gieten laat vruchten voortijdig vallen.
Winter: Bescherming nodig in een pot.
Formaat in pot: 2 tot 3 meter, groeit snel.
Grondvolume: Minimaal 150 tot 300 liter.

Uitstraling

Niets roept zo direct een vakantiegevoel op als een vijg naast een terrastafel. De bladeren zijn groot, diep ingesneden en werpen een prachtige schaduw. De stammen zijn glad en zilvergrijs en groeien bij een ouder exemplaar mooi grillig uiteen. Kies een solitair met meerdere stammen en geef de kroon rondom vrije ruimte.

Standplaats en zon

Volle zon tegen een warme muur geeft de beste kans op rijpe vruchten. Op een noordelijk of schaduwrijk terras groeit hij wel, maar rijpen de vijgen zelden af.

Water en irrigatie

De grote bladeren verdampen veel. In de zomer vraagt een vijg in een pot dagelijks aandacht, zeker tijdens de vruchtvorming. Schommelingen tussen kurkdroog en doorweekt zijn de belangrijkste oorzaak van vruchtval, dus een druppelsysteem met een vast ritme levert hier direct meer oogst op.

De winter door

De takken verdragen lichte vorst, maar de wortels in een pot niet, en jonge scheuten met onrijpe vijgjes bevriezen als eerste. Wikkel de bak vanaf november in of zet hem in een onverwarmde garage of schuur. Bij binnen overwinteren mag hij donker staan, want zonder blad heeft hij geen licht nodig. Geef dan hooguit één keer per maand een klein beetje water.

Plantenbak en grondvolume

Een vijg presteert in een pot beter dan in de volle grond, omdat een begrensde wortelruimte de plant aanzet tot vruchtzetting in plaats van bladgroei. Verpot pas als hij duidelijk te klein staat en snoei in de late winter om de vorm open te houden. Kies rassen die geschikt zijn voor ons klimaat, zoals Brown Turkey of Brunswick.

Let op: het melksap uit blad en stelen kan bij zonlicht huidirritatie geven. Draag handschoenen bij het snoeien en spoel de huid af.

Mooie combinatie: een verweerde terracotta of lichte betonlook bak, met lavendel en oregano rond de voet en een houten terras eronder.

Granaatappel

Punica granatum

Zon: Volle zon en veel warmte, anders geen bloei.
Blad: Bladverliezend, glanzend en fris groen, gele herfstkleur.
Water: Laag tot gemiddeld, met uitstekende drainage.
Irrigatie: Aanbevolen tijdens hitte.
Winter: Vorstvrij overwinteren in een lichte, koele ruimte.
Formaat in pot: 1,5 tot 2,5 meter.
Grondvolume: Minimaal 80 tot 200 liter.

Uitstraling

De granaatappel bloeit van juni tot in september met opvallende oranjerode bloemen die uit een dikke, wasachtige kelk komen. Het blad is klein en glanzend en de takken groeien grillig, wat de plant een natuurlijke, licht wilde vorm geeft. In een warme nazomer verschijnen de karakteristieke vruchten, al rijpen die in ons klimaat niet altijd volledig af.

Standplaats en zon

Zet hem op het warmste plekje dat u heeft, tegen een zuid- of westmuur en uit de wind. Hoe meer warmte hij krijgt, hoe langer en rijker hij bloeit. In halfschaduw blijft de bloei grotendeels uit.

Water en irrigatie

Zuinig met water. Laat de grond tussen twee beurten goed opdrogen en giet dan flink door. Te veel water tijdens de bloei doet knoppen afvallen. Vanaf september mag u geleidelijk minder gaan geven, zodat het hout kan afrijpen voordat de plant naar binnen gaat.

De winter door

Dit is een kuipplant in de klassieke zin. Zet hem vanaf de eerste nachtvorst in een lichte, koele ruimte van ongeveer vijf tot tien graden, bijvoorbeeld een onverwarmde serre, garage met raam of koele bijkeuken. Hij verliest zijn blad en heeft dan bijna geen water nodig, ongeveer één keer per maand een scheut. Vanaf half mei mag hij weer naar buiten, eerst een week beschut zodat het nieuwe blad niet verbrandt.

Plantenbak en grondvolume

Kies een bak die u kunt verplaatsen, bij voorkeur met een plateau op wielen, want hij moet twee keer per jaar verhuizen. De dwergvorm 'Nana' blijft rond de meter en is ideaal voor een kleiner terras of balkon, met dezelfde overvloedige bloei.

Let op: hij loopt laat uit, vaak pas in mei. Kale takken in april betekenen niet dat de plant dood is. Krab voorzichtig aan de bast: is het daaronder groen, dan leeft hij.

Mooie combinatie: een terracotta of okerkleurige pot met Verbena en laagblijvend siergras, in een groep met andere kuipplanten.

Indische sering

Lagerstroemia indica

Zon: Volle zon en veel warmte. Dit bepaalt of hij bloeit.
Blad: Bladverliezend, met oranjerode herfstkleur.
Water: Gemiddeld, met goede drainage.
Irrigatie: Aanbevolen, vooral in de knopvorming.
Winter: Bescherming nodig, of vorstvrij bij jonge planten.
Formaat in pot: 1,5 tot 2,5 meter.
Grondvolume: Minimaal 150 tot 250 liter.

Uitstraling

De Indische sering bloeit in juli en augustus met grote, gerimpelde bloempluimen die weken achtereen aanhouden. Bij oudere exemplaren komt daar een tweede kwaliteit bij: een gladde, kaneelkleurige bast die in vlakken afbladdert en de meerstammige vorm bijzonder decoratief maakt. In het najaar kleurt het blad oranje tot rood.

Standplaats en zon

Warmte is doorslaggevend. In een Nederlandse of Belgische zomer bloeit hij alleen betrouwbaar op een zeer beschut, zonnig terras tegen een zuid- of westgevel die warmte vasthoudt. Op een schaduwrijke of winderige plek blijft het bij blad.

Water en irrigatie

Houd de grond in juni en juli gelijkmatig vochtig, want dat is de periode waarin de bloemknoppen worden aangelegd. Droogte in die weken kost u de bloei. Na de bloei mag u geleidelijk minder geven zodat het hout afrijpt.

De winter door

De takken zijn tot enkele graden vorst redelijk bestand, maar in een pot zijn de wortels dat niet. Wikkel de bak in vanaf november en zet hem beschut, of zet jonge planten in een koele vorstvrije ruimte. Wacht in het voorjaar met beoordelen: net als de slaapboom loopt hij zeer laat uit, vaak pas eind mei.

Plantenbak en grondvolume

Hij bloeit op het hout van het lopende jaar. Snoei daarom in maart de zijtakken flink terug, dat levert meer en grotere pluimen op. Kies compactere selecties uit de moderne series, die zijn veredeld op rijke bloei bij beperkte hoogte en doen het in een pot beter dan de oude hoge vormen.

Let op: een matige bloei ligt vrijwel altijd aan te weinig warmte, niet aan te weinig mest. Extra voeden helpt in dat geval niet, verplaatsen naar een warmere hoek wel.

Mooie combinatie: een lichte betonlook bak met luchtige siergrassen, zodat de zware bloempluimen contrast krijgen.

Laurier

Laurus nobilis

Zon: Volle zon tot halfschaduw, verdraagt beide goed.
Blad: Bladhoudend, leerachtig en aromatisch.
Water: Gemiddeld. Verdraagt droogte redelijk, maar niet langdurig.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Bescherming nodig in een pot bij aanhoudende vorst.
Formaat in pot: 1,5 tot 3 meter, goed in vorm te houden.
Grondvolume: Minimaal 100 tot 250 liter.

Uitstraling

Laurier is de werkpaard onder de mediterrane potplanten: dicht, donkergroen en het hele jaar door aanwezig. Als bol of piramide oogt hij klassiek, als meerstammige of opgekroonde vorm juist modern en lichter. Twee lauriers naast elkaar vormen een prima groene wand die een terras afschermt zonder een schutting te hoeven plaatsen.

Standplaats en zon

Hij is opvallend flexibel en groeit zowel in volle zon als in halfschaduw. De grootste vijand is droge oostenwind in de winter, die het blad bruin en broos maakt. Een plek uit de wind is belangrijker dan de exacte hoeveelheid zon.

Water en irrigatie

Als wintergroene soort verdampt hij het hele jaar door. In de zomer twee tot drie keer per week flink water, in de winter op vorstvrije dagen af en toe controleren of de kluit niet volledig is uitgedroogd. Dat laatste wordt vaak vergeten en is de meest voorkomende oorzaak van bruin blad in maart.

De winter door

Een gevestigde laurier verdraagt enkele graden vorst. In een pot is bescherming van de kluit wel verstandig: wikkel de bak in, zet hem tegen een gevel en uit de wind. Bij strenge vorst kan het blad beschadigen terwijl de plant zelf overleeft en in het voorjaar gewoon opnieuw uitloopt.

Plantenbak en grondvolume

Snoeien doet u het beste in juni en eventueel licht in augustus. Gebruik bij grote bladeren een snoeischaar in plaats van een heggenschaar, want doorgeknipte bladeren worden aan de randen bruin. Verpot om de drie tot vier jaar of vervang de bovenste laag grond.

Let op: laurierbladeren die u in de keuken gebruikt, laat u eerst enkele dagen drogen. Vers zijn ze scherper van smaak dan gedroogde blaadjes uit de winkel.

Mooie combinatie: een strakke antracieten of crèmekleurige bak, bij voorkeur in een rij van twee of drie voor een groene wand, met alleen split als afdekking.

Chinese waaierpalm

Trachycarpus fortunei

Zon: Volle zon tot halfschaduw, mits beschut tegen harde wind.
Blad: Bladhoudend, grote waaiervormige bladeren.
Water: Gemiddeld, het hele jaar door enige vochtvoorziening.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Bescherming nodig in een pot, vooral van het hart en de kluit.
Formaat in pot: 1,5 tot 3 meter inclusief stam, trage groei.
Grondvolume: Minimaal 100 tot 250 liter.

Uitstraling

Van alle palmen is dit de enige die in ons klimaat op langere termijn buiten kan blijven staan. De stam is bedekt met een vezelige, bruine mantel en draagt een kroon van grote waaiervormige bladeren. Eén exemplaar naast een zwembad, jacuzzi of loungehoek verandert de sfeer van een terras volledig.

Standplaats en zon

Wind is bepalender dan zon. Op een open, winderige plek scheuren de bladeren in de lengte en oogt de palm binnen twee seizoenen rafelig. Zet hem tegen een muur of in een hoek waar de wind gebroken wordt. Zon en halfschaduw kunnen beide.

Water en irrigatie

In de zomer regelmatig en flink water, want de grote bladoppervlakte verdampt stevig. In de winter mag de kluit droger staan, maar nooit volledig uitdrogen. Zorg dat er geen water in het hart blijft staan bij vorst, want daar begint rot.

De winter door

De bladeren verdragen behoorlijk wat vorst, maar in een pot is de kluit het zwakke punt. Wikkel de bak stevig in vanaf november. Bij strenge vorst kunt u de bladeren losjes samenbinden en het hart afdekken met vliesdoek of stro, zodat er geen ijs in het groeipunt komt. Gebruik geen plastic direct om de kroon, dat geeft condens en rot.

Plantenbak en grondvolume

Een palm heeft geen vertakt wortelstelsel en kan daardoor in een relatief kleine bak toe. Wel is gewicht belangrijk: een hoge palm in een lichte pot waait om. Kies een zware bak of verzwaar de bodem met tegels of grind. Verwijder afgestorven onderste bladeren jaarlijks met een scherpe zaag, dicht bij de stam.

Let op: de bladstelen hebben kleine weerhaakjes langs de randen die flinke schrammen geven. Draag handschoenen en lange mouwen bij het opruimen van oude bladeren.

Mooie combinatie: een donkere strakke bak met varens, Hosta of Liriope aan de voet, zodat de kale stam onderaan opgevuld wordt.

Citroenboom

Citrus limon

Zon: Volle zon, minimaal zes uur per dag in de zomer.
Blad: Bladhoudend, glanzend en aromatisch.
Water: Gemiddeld, gelijkmatig, nooit natte voeten.
Irrigatie: Aanbevolen, bij voorkeur met regenwater.
Winter: Vorstvrij overwinteren, licht en koel.
Formaat in pot: 1 tot 2 meter.
Grondvolume: Minimaal 50 tot 120 liter.

Uitstraling

Een citrus is geen achtergrondplant maar een sieraad. Het glanzende blad geurt bij aanraking, de witte bloemen ruiken sterk en zoet en de vruchten hangen maandenlang aan de boom, vaak tegelijk met nieuwe bloei. Op een terrastafel of naast een zithoek is dat een detail dat mensen opmerken.

Standplaats en zon

Zet hem van mei tot oktober op de zonnigste plek buiten. Gewenning is wel belangrijk: laat hem na de winter eerst een week in halfschaduw staan, anders verbrandt het blad dat binnen is gevormd.

Water en irrigatie

Citrus is gevoelig voor twee dingen: natte voeten en kalk. Giet met regenwater wanneer dat kan en laat de bovenste laag grond tussen twee beurten licht opdrogen. Geel wordend blad met groene nerven wijst meestal op ijzergebrek door kalkrijk water. Gebruik in het groeiseizoen een specifieke citrusmeststof, wekelijks in kleine hoeveelheden.

De winter door

Vanaf oktober naar binnen, vóór de eerste nachtvorst. De ideale winterplek is licht en koel, ongeveer vijf tot tien graden: een onverwarmde serre, een koele slaapkamer of een garage met een raam. Een warme woonkamer is de slechtste optie, want daar gaat de plant doorgroeien met te weinig licht en verliest hij zijn blad. Giet in de winter spaarzaam, ongeveer één keer per twee weken.

Plantenbak en grondvolume

Kies een bak die twee keer per jaar verplaatst moet worden, dus niet te zwaar, of gebruik een onderzetter op wielen. Verpot om de twee tot drie jaar in speciale citrusgrond, die luchtiger en zuurder is dan gewone potgrond.

Let op: bladval kort na de verhuizing naar binnen of naar buiten is een reactie op de verandering van licht en temperatuur, niet direct een teken van ziekte. Verander in die periode niets aan het gietschema en wacht af.

Mooie combinatie: een klassieke terracotta of Anduze-pot, in een groep met andere kuipplanten zoals oleander en olijf.

Italiaanse cipres

Cupressus sempervirens

Zon: Volle zon.
Blad: Bladhoudend, fijn schubvormig naaldblad.
Water: Laag zodra ingeworteld, maar in een pot niet verwaarlozen.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Bescherming nodig, vooral tegen droge vrieswind.
Formaat in pot: 2 tot 4 meter hoog en slechts 50 tot 80 cm breed.
Grondvolume: Minimaal 80 tot 200 liter.

Uitstraling

Een cipres doet iets wat geen enkele andere potplant kan: hij geeft hoogte zonder ruimte in te nemen. Twee cipressen aan weerszijden van een deur of doorgang werken als een poort, drie op rij langs een muur maken van een strook terras direct een architectonisch geheel. De uitstraling is uitgesproken zuidelijk en past bij zowel klassieke als strakke moderne gevels.

Standplaats en zon

Volle zon en een beschutte plek. In de schaduw wordt de groei ijl en gaat de strakke zuilvorm verloren. Houd rekening met wind: door zijn hoogte en smalle voet is de kans op omwaaien reëel.

Water en irrigatie

Een gevestigde cipres is zeer droogtetolerant, maar in een pot is er geen reserve. Giet in de zomer één tot twee keer per week flink door en laat daarna opdrogen. Bruine plekken binnenin het groen komen bijna altijd door langdurige droogte of door stilstaand water, en herstellen slecht omdat de plant niet uitloopt uit oud, kaal hout.

De winter door

De grootste winterschade komt niet door kou maar door verdamping: bij vorst blijft het blad water afgeven terwijl de bevroren kluit niets kan leveren, waardoor takken bruin worden. Wikkel de bak in, zet hem uit de oostenwind en geef op vorstvrije dagen wat water.

Plantenbak en grondvolume

Kies een zware bak en verzwaar zo nodig de bodem. Bij een hoog exemplaar is verankering aan de gevel of een discrete steunstok verstandig. Gebruik een goed doorlatend mengsel met lavakorrels. De selectie 'Totem' blijft uitzonderlijk smal en behoudt zijn vorm zonder snoei.

Let op: een cipres loopt niet opnieuw uit vanuit kaal, oud hout. Knip nooit in de bruine binnenkant, alleen licht in het groene deel om de vorm bij te houden.

Mooie combinatie: hoge smalle bakken in verweerd terracotta of licht beton, met lavendel of Santolina in lage bakken ervoor.

Oleander

Nerium oleander

Zon: Volle zon, hoe heter hoe beter.
Blad: Bladhoudend, smal en leerachtig grijsgroen.
Water: Hoog. De uitzondering die wél in een schotel met water mag staan.
Irrigatie: Aanbevolen, ruim bemeten in de zomer.
Winter: Vorstvrij overwinteren, koel en licht.
Formaat in pot: 1,5 tot 2,5 meter.
Grondvolume: Minimaal 50 tot 150 liter.

Uitstraling

De oleander bloeit onafgebroken van juni tot in oktober en is daarmee de langste bloeier van deze categorie. De struik groeit dicht en opgaand en laat zich goed opkronen tot een kleine meerstammige boomvorm. In een groep met olijf, citrus en laurier vormt hij het kleurrijke middelpunt.

Standplaats en zon

Hoe warmer en zonniger, hoe beter en langer de bloei. Hij verdraagt reflectiehitte van muren en bestrating uitstekend, wat hem ideaal maakt voor een stenen terras of een plek langs een zwembad.

Water en irrigatie

Dit is de plant waarbij bijna alle standaardadviezen omdraaien. In de zomer mag hij dagelijks flink water en hij is de enige uit deze reeks die probleemloos in een schotel met water kan staan, zeker tijdens hitte. Te weinig water leidt direct tot knopval en gele bladeren. Geef in het groeiseizoen wekelijks mest, want een bloeiende oleander is een grootverbruiker.

De winter door

Vanaf de eerste nachtvorst naar binnen, in een koele lichte ruimte van ongeveer vijf tot tien graden. Hij houdt zijn blad, dus enig licht is nodig. Giet in de winter spaarzaam, laat de kluit iets droger staan dan in de zomer en haal de schotel weg. Snoei in het voorjaar de plant terug om hem compact te houden, vóórdat de nieuwe knoppen zich vormen.

Plantenbak en grondvolume

Oleanders kunnen relatief krap staan en bloeien dan zelfs beter. Verpot pas als de wortels de bak volledig vullen. Gebruik stevige potgrond die vocht vasthoudt, dus juist niet het luchtige mengsel dat u bij een olijf zou gebruiken.

Let op: alle delen van de oleander zijn giftig bij inname en het sap kan huidirritatie geven. Draag handschoenen bij het snoeien, verbrand het snoeisel niet en plaats de plant niet binnen bereik van jonge kinderen of huisdieren die aan planten knabbelen.

Mooie combinatie: een verweerde terracotta pot, in een groep met olijf en citrus, en lage lavendel of Gaura ervoor.

Wolkgesnoeide den

Pinus, niwaki-vorm

Zon: Volle zon. In schaduw vallen de onderste schijven kaal.
Blad: Bladhoudend naaldblad, het hele jaar dezelfde vorm.
Water: Laag. Een den in een pot verdraagt droogte beter dan natheid.
Irrigatie: Aanbevolen als achtervang, ingesteld op spaarzame beurten.
Winter: Winterhard in pot, zonder maatregelen.
Formaat in pot: 1,5 tot 3 meter, zeer traag.
Grondvolume: Minimaal 150 tot 300 liter.

Uitstraling

Een niwaki is een boom die jarenlang met de hand is gevormd tot open schijven of wolken, waarbij de takstructuur en de stamlijn zichtbaar blijven. Het effect is dat van een sculptuur: rustig, tijdloos en op elk moment van het jaar hetzelfde. Juist naast strakke moderne architectuur en een grote overkapping werkt die grilligheid uitstekend.

Standplaats en zon

Dennen willen licht en lucht. In halfschaduw verliest de plant zijn dichtheid en worden de onderste schijven ijl. Wind is geen probleem, integendeel: goede luchtcirculatie tussen de schijven houdt de plant gezond.

Water en irrigatie

Een van de zuinigste keuzes op deze pagina. Laat de grond tussen twee beurten flink opdrogen. Wortelrot door te veel water is de belangrijkste doodsoorzaak van dennen in potten, veel vaker dan droogte. Werk daarom een dikke drainagelaag onderin en gebruik een grof, doorlatend mengsel met lava of bims.

De winter door

Volledig winterhard, ook in een pot, en juist in de winter komt de vorm het best tot zijn recht. Er zijn geen maatregelen nodig. Wel is het verstandig zware natte sneeuw voorzichtig van de schijven te vegen, zodat takken niet doorbuigen of afbreken.

Onderhoud en vormsnoei

De vorm blijft alleen mooi met jaarlijks onderhoud, verdeeld over twee momenten. In mei breekt u de nieuwe scheuten, de zogeheten kaarsen, met de hand voor de helft af. Knippen met een schaar geeft bruine naaldpunten. In het najaar plukt u oude naalden weg uit het binnenste van de schijven, zodat er licht en lucht bij komt. Reken op een halve dag werk per jaar voor een exemplaar van twee meter.

Let op: koop een niwaki nooit als project. De vorm die u koopt is de vorm die u houdt. Van een gewone den zelf een niwaki maken kost tien jaar of meer.

Mooie combinatie: een lage, brede bak in antraciet of verweerd graniet, met alleen mos of donkere split eronder zodat de takstructuur het beeld bepaalt.

Meerstammige taxus

Taxus baccata

Zon: Volle zon tot diepe schaduw. Uitzonderlijk flexibel.
Blad: Bladhoudend, donkergroen naaldblad.
Water: Gemiddeld. Verdraagt alles behalve natte voeten.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot, zonder maatregelen.
Formaat in pot: 1,5 tot 3 meter, langzame groei.
Grondvolume: Minimaal 150 tot 300 liter.

Uitstraling

Taxus wordt vaak weggezet als haagplant, maar als meerstammig opgekroond exemplaar is het een van de mooiste groenblijvers die er zijn. De roodbruine stammen komen vrij te staan en dragen een donkere, dichte kroon. Die diepgroene massa werkt als rustpunt tussen kleurrijke beplanting en als achtergrond waartegen alles beter uitkomt.

Standplaats en zon

Dit is de reddingsboei voor lastige plekken. Taxus is de enige plant uit deze categorie die het in diepe schaduw naast een noordmuur nog steeds goed doet, en tegelijk volle zon verdraagt. Ook wind is geen probleem.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte, maar één absolute voorwaarde: geen stilstaand water. Taxus sterft eerder aan een verstopt drainagegat dan aan een vergeten gietbeurt. Werk een ruime drainagelaag onderin en zet de bak op voetjes.

De winter door

Volledig winterhard in een pot en er hoeft niets te gebeuren. Controleer alleen na een strenge winter of de drainage nog werkt, want een bevroren, dichtgeslibde bodem houdt smeltwater vast.

Onderhoud en vormsnoei

Taxus is de meest vergevingsgezinde snoeiplant die er is: hij loopt zelfs uit vanuit oud, kaal hout. Dat maakt hem uniek, want de meeste naaldbomen doen dat niet. Snoei één keer per jaar in juni, of twee keer als u een strakke vorm wilt. Een vergroeid exemplaar kunt u zonder risico fors terugzetten.

Let op: alle delen van de taxus zijn giftig, behalve het rode vruchtvlees. De zaadjes daarbinnen zijn dat wel. Bij jonge kinderen of grazende huisdieren is dat een reden om een andere groenblijver te kiezen, bijvoorbeeld Ilex crenata.

Mooie combinatie: een strakke bak in cortenstaal of donker beton, met varens of Hakonechloa aan de voet die het donkergroen oplichten.

Japanse hulst

Ilex crenata

Zon: Volle zon tot halfschaduw.
Blad: Bladhoudend, klein en glanzend donkergroen.
Water: Gemiddeld, gelijkmatig vochtig.
Irrigatie: Aanbevolen, bij voorkeur met regenwater.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 0,5 tot 2 meter, afhankelijk van de vorm.
Grondvolume: Minimaal 40 tot 150 liter.

Uitstraling

Op een paar meter afstand is Ilex crenata niet van buxus te onderscheiden, maar het blad is fijner en glanzender en de plant oogt daardoor verfijnder. Verkrijgbaar als bol, blok, piramide en als wolkgesnoeide vorm die met een fractie van de kosten de sfeer van een niwaki benadert. Drie bollen in verschillende maten naast elkaar in één bak geven direct rust en ritme.

Standplaats en zon

Zon en halfschaduw zijn beide prima. In volle zon op een stenen terras moet u wel scherper op de watervoorziening letten, omdat het fijne wortelstelsel dicht onder het oppervlak zit.

Water en irrigatie

Hier zit het enige echte aandachtspunt. Ilex crenata houdt van een licht zure grond en verdraagt kalkrijk leidingwater slecht. Vergelende bladeren wijzen meestal op te veel kalk of op ijzergebrek. Gebruik regenwater waar mogelijk en meng bij het planten wat rododendrongrond door de potgrond.

De winter door

Winterhard in een pot zonder bescherming. Bij langdurige oostenwind kan het blad iets verkleuren, maar de plant loopt in het voorjaar gewoon weer uit.

Onderhoud en vormsnoei

Snoei twee keer per jaar, in juni en eind augustus, met een scherpe schaar. Anders dan buxus is deze soort niet vatbaar voor de buxusmot en niet voor buxusziekte, wat de reden is dat vrijwel alle nieuwe aanplant tegenwoordig Ilex crenata is. Sterke selecties zijn onder meer 'Dark Green' en 'Convexa'.

Let op: deze soort is minder tolerant voor droogte dan buxus. Een vergeten week in juli kost u bij een bol in een kleine pot al blad.

Mooie combinatie: meerdere bollen in verschillende maten in één lange bak, met een laag donkere split, langs een terrasrand of onder een overkapping.

Bamboe in pollen

Fargesia

Zon: Halfschaduw is ideaal. Volle zon kan, mits altijd voldoende water.
Blad: Bladhoudend, fijn en beweeglijk.
Water: Hoog. De grootste waterverbruiker uit deze categorie.
Irrigatie: Eigenlijk verplicht in een pot.
Winter: Winterhard in pot, mits de kluit niet uitdroogt.
Formaat in pot: 1,5 tot 3 meter, afhankelijk van de soort.
Grondvolume: Minimaal 100 tot 250 liter.

Uitstraling

Bamboe geeft iets wat weinig planten kunnen: beweging en geluid. Bij het minste briesje ruisen de bladeren, wat op een terras naast een loungehoek of hottub een verrassend groot effect heeft. Een rij bakken met Fargesia vormt binnen één seizoen een dicht, groenblijvend scherm van twee tot drie meter hoog, zonder dat u een schutting hoeft te plaatsen.

Standplaats en zon

Halfschaduw geeft het mooiste, frisste blad. In volle zon op een stenen terras krult het blad op warme dagen op, wat een teken is van watertekort. Beschutting tegen droge oostenwind in de winter is belangrijk.

Water en irrigatie

Onderschat dit niet. Een pol Fargesia in een bak van 150 liter kan op een warme zomerdag tien liter of meer verdampen. Zonder druppelsysteem is bamboe in een pot een kwestie van elke dag gieten. Opgerolde bladeren zijn het eerste signaal en betekenen: nu water geven.

De winter door

De plant zelf is goed bestand tegen vorst, ook in een pot. De schade die u in maart ziet, komt bijna altijd door uitdroging: het blad verdampt door terwijl de bevroren kluit niets kan aanvullen. Zet de bak uit de wind, dek de grond af met mulch en geef op vorstvrije dagen water.

Soortkeuze

Kies uitsluitend Fargesia, want die vormt compacte pollen en heeft geen worteluitlopers. Soorten uit het geslacht Phyllostachys zijn wél woekeraars en horen niet in een tuin zonder wortelscherm. In een pot maakt dat minder uit, maar een gebarsten bak of een overhangende wortel is dan zo gebeurd. Fargesia rufa blijft compact, Fargesia robusta groeit opgaander en hoger, Fargesia 'Jiuzhaigou' heeft roodgekleurde halmen.

Let op: de bak moet stevig zijn. Een groeiende pol zet in enkele jaren flinke druk op de wanden en kan dunne kunststof of terracotta doen barsten. Deel de pol elke drie tot vier jaar in het voorjaar.

Mooie combinatie: een rij hoge smalle bakken in antraciet of cortenstaal langs een terrasrand, met verlichting van onderaf voor schaduwspel op de gevel.

Boomvaren

Dicksonia antarctica

Zon: Schaduw tot halfschaduw. Volle zon verbrandt het blad binnen dagen.
Blad: Bladhoudend in milde winters, in strenge winters sterven de bladeren af.
Water: Hoog. Ook de stam zelf moet vochtig blijven.
Irrigatie: Eigenlijk verplicht.
Winter: Bescherming nodig. Het hart moet worden afgedekt.
Formaat in pot: 1 tot 2 meter, groeit ongeveer 2 tot 5 cm stam per jaar.
Grondvolume: Minimaal 60 tot 150 liter.

Uitstraling

Een boomvaren is prehistorisch en theatraal tegelijk: een dikke, vezelige stam met bovenop een kroon van bladeren die tot twee meter lang worden. In een schaduwrijke binnenplaats of onder een overkapping, met verlichting van onderaf, is dit het meest opvallende element dat u kunt plaatsen.

Standplaats en zon

Schaduw of halfschaduw, en beschut tegen wind. De grote bladeren scheuren op een winderige plek. Een noord- of oostgerichte hoek met een muur in de rug, waar de luchtvochtigheid wat hoger blijft, is ideaal.

Water en irrigatie

Dit werkt anders dan bij elke andere plant hier. De stam van een boomvaren is eigenlijk een bundel wortels en neemt zelf vocht op. Sproei daarom in het groeiseizoen niet alleen de grond maar ook de stam nat, dagelijks bij warm weer. Vul het hart bovenin voorzichtig met wat water. Een uitgedroogde stam herstelt niet.

De winter door

Vanaf november het hart bovenin vullen met stro of droge bladeren en de kroon losjes afdekken met vliesdoek. Bij lichte vorst kan hij zo buiten blijven. Bij strenge of langdurige vorst is een onverwarmde, lichte ruimte veiliger. Gebruik nooit plastic om de kroon, want condens veroorzaakt rot in het groeipunt. Blijf ook in de winter af en toe water geven.

Plantenbak en grondvolume

De wortelmassa is beperkt, dus een grote bak is niet nodig. Kies wel een zware, stabiele pot, want een volgroeide kroon vangt veel wind. Gebruik een humusrijk, vochthoudend mengsel met bladcompost.

Let op: koop uitsluitend bij een betrouwbare kweker met legale herkomst, en let bij aankoop op groene, gezonde bladeren of duidelijk levende opgerolde kroonknoppen. Een stam zonder zichtbaar leven is een gok.

Mooie combinatie: een donkere bak op een schaduwterras, met Hosta, varens en mos aan de voet, en een warmwitte spot gericht op de stam.

Nieuw-Zeelands vlas

Phormium tenax

Zon: Volle zon, verdraagt ook zeewind en kustklimaat.
Blad: Bladhoudend, stevig en zwaardvormig.
Water: Gemiddeld, met goede drainage.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Bescherming nodig. Vooral natte kou is het probleem.
Formaat in pot: 0,8 tot 1,8 meter, afhankelijk van de cultivar.
Grondvolume: Minimaal 40 tot 120 liter.

Uitstraling

Phormium levert onmiddellijk architectuur. De bladeren staan strak omhoog en waaieren uit als een fontein, wat een sterk contrast geeft met ronde bolvormen of zachte siergrassen. De bronskleurige en roodroze cultivars zijn bijzonder effectief tegen een lichte gevel of naast een houten overkapping.

Standplaats en zon

Volle zon geeft de sterkste kleur. Deze soort komt uit een kustklimaat en verdraagt wind en zilte lucht uitstekend, wat hem geschikt maakt voor open dakterrassen waar andere planten het moeilijk hebben.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte in de zomer, waarbij de grond tussen twee beurten mag opdrogen. Vanaf september minder gieten, zodat de plant droger de winter in gaat. Dat maakt hem aanzienlijk beter bestand tegen vorst.

De winter door

De combinatie van kou en een natte kluit is dodelijk, terwijl droge kou veel beter verdragen wordt. Zet de bak vanaf november uit de regen, bijvoorbeeld onder een overkapping tegen de gevel, en wikkel hem in. Bind de bladeren bovenaan losjes samen zodat er geen regen en ijs in het hart blijft staan. In een strenge winter is een koele vorstvrije ruimte veiliger.

Plantenbak en grondvolume

De wortels zijn krachtig en kunnen dunne potten uit elkaar drukken, dus kies een stevige bak. Gebruik een goed doorlatend mengsel met lavakorrels. Knip afgestorven of geknakte bladeren helemaal tot onderaan weg, niet halverwege, anders blijven er stompjes staan.

Let op: de bladranden zijn scherp en de punten hard. Plaats de plant niet direct naast een looppad of een plek waar kinderen langs rennen.

Mooie combinatie: een strakke lichte betonlook bak, met laagblijvende siergrassen en Sedum ervoor zodat de verticale lijnen extra opvallen.

Wintergroene magnolia

Magnolia grandiflora 'Little Gem'

Zon: Volle zon tot lichte schaduw, warm en beschut.
Blad: Bladhoudend, groot en glanzend met viltige onderkant.
Water: Gemiddeld, gelijkmatig vochtig.
Irrigatie: Aanbevolen, bij voorkeur met regenwater.
Winter: Bescherming nodig in een pot, vooral tegen vrieswind.
Formaat in pot: 2 tot 3 meter, traag.
Grondvolume: Minimaal 200 tot 350 liter.

Uitstraling

Waar de stermagnolia bloeit op kale takken, is dit de wintergroene, mediterrane tegenhanger. Het blad is groot, diep glanzend groen en aan de onderkant roestbruin viltig, wat bij wind een mooi tweekleurig effect geeft. Van juni tot september verschijnen kolossale, romig witte bloemen met een zware citroenachtige geur. Tegen een lichte gevel of naast een voordeur oogt hij statig en zuidelijk.

Standplaats en zon

Warm en beschut. Een zuid- of westgevel die warmte vasthoudt is ideaal. De grootste vijand is droge oostenwind in de winter, die het blad bruin blaast. Op een open dakterras is dit niet de juiste plant.

Water en irrigatie

Als wintergroene soort verdampt hij het hele jaar door. Houd de grond in het groeiseizoen gelijkmatig vochtig en controleer ook in de winter regelmatig. Hij houdt van licht zure grond, dus gebruik regenwater waar dat kan en meng bij het planten rododendrongrond of bladcompost door de potgrond.

De winter door

De cultivar 'Little Gem' is beduidend beter bestand tegen kou dan de gewone soort, maar in een pot blijft bescherming verstandig. Wikkel de bak in vanaf november, zet hem tegen een gevel en uit de wind. Bladeren die in maart bruine randen hebben, zijn meestal verdroogd door wind en niet bevroren.

Plantenbak en grondvolume

Deze cultivar is speciaal geselecteerd op compacte groei en bloeit al op jonge leeftijd, wat hem tot de meest geschikte grandiflora voor een pot maakt. Snoei zo min mogelijk en alleen direct na de bloei. Verpot om de vier tot vijf jaar of ververs de bovenste laag grond.

Let op: een wintergroene magnolia laat het hele jaar door oude bladeren vallen, ook in de zomer. Dat is normaal, maar op een strak terras of in een zwembad betekent het extra vegen.

Mooie combinatie: een klassieke crèmekleurige of natuurstenen bak naast een voordeur of onder een overkapping, met Liriope of wintergroene bodembedekkers aan de voet.

Schijnhulst

Osmanthus burkwoodii

Zon: Volle zon tot halfschaduw.
Blad: Bladhoudend, klein, donkergroen en leerachtig.
Water: Gemiddeld.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 1 tot 2 meter, goed in vorm te houden.
Grondvolume: Minimaal 80 tot 200 liter.

Uitstraling

Osmanthus is de plant die zelden opvalt op een foto en altijd bevalt in het echt. Het blad is klein en donker, de groei dicht en compact, en de vorm laat zich net zo goed strak snoeien als natuurlijk laten. Het bijzondere komt in april: tientallen kleine witte bloempjes met een zoete, jasmijnachtige geur die over het hele terras hangt.

Standplaats en zon

Flexibel in zon en halfschaduw. Zet hem waar u de geur meekrijgt: naast een zitplek, bij een deur of langs een looproute. Op een vergeten hoek van de tuin gaat het mooiste kenmerk verloren.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte en tamelijk vergevingsgezind. Twee keer per week flink water in de zomer volstaat meestal. Als wintergroene soort ook in de winter niet volledig laten uitdrogen.

De winter door

Goed winterhard in een pot. Bij extreme kou in combinatie met droge oostenwind kan het blad iets verkleuren, maar de plant loopt in het voorjaar gewoon weer uit. Een beschutte plek verdient de voorkeur.

Onderhoud en vormsnoei

Snoei direct na de bloei, dus eind april of begin mei. Dan behoudt u de bloei van volgend jaar. Hij verdraagt strakke vormsnoei prima en is daarmee een goed alternatief voor Ilex crenata wanneer u geur wilt toevoegen. Osmanthus heterophyllus heeft stekelig, hulstachtig blad en is een mooie keuze voor een afschrikkende maar decoratieve afscherming.

Let op: hij groeit langzaam. Koop meteen het formaat dat u wilt hebben, want inhalen duurt jaren.

Mooie combinatie: een rustige bak in crème of antraciet naast de terrasdeur, met lage siergrassen of Vinca eromheen.

Blauwe yucca

Yucca rostrata

Zon: Volle zon, hoe meer hoe beter.
Blad: Bladhoudend, smal en blauwgrijs, in een strakke bolvorm.
Water: Laag. Verdraagt weken zonder water.
Irrigatie: Niet nodig. Een druppelsysteem is hier zelfs riskant.
Winter: Bescherming nodig tegen regen, niet zozeer tegen kou.
Formaat in pot: 1 tot 2 meter, zeer traag.
Grondvolume: Minimaal 60 tot 150 liter.

Uitstraling

De blauwe yucca is bijna te perfect om echt te lijken: honderden smalle blauwgrijze bladeren vormen een strakke bol bovenop een ruwe, met oude bladresten bedekte stam. Naast beton, cortenstaal en grind hoort hij thuis in de strakste, meest moderne tuinen. Eén exemplaar is genoeg om een hoek te maken.

Standplaats en zon

Volle zon en een open plek. Hij verdraagt hitte, reflectie van bestrating en wind zonder enige moeite. Dit is de plant voor die ene brandhete hoek waar niets het uithoudt.

Water en irrigatie

Hier moet u vooral níets doen. In de zomer hooguit één keer per twee weken water, en alleen als de grond kurkdroog is. Vanaf september stopt u helemaal met gieten. Een geautomatiseerd druppelsysteem is bij deze plant eerder een risico dan een hulpmiddel, dus laat hem buiten uw irrigatiezone.

De winter door

Kou is nauwelijks het probleem, natheid wel. Een yucca in droge grond verdraagt strenge vorst, maar dezelfde plant in een doorweekte pot rot weg. Zet de bak in de winter onder een overkapping of tegen de gevel waar de regen niet bij kan, op voetjes zodat water weg kan lopen. Verder heeft hij niets nodig.

Plantenbak en grondvolume

Gebruik een mengsel dat eerder op cactusgrond lijkt dan op potgrond: potgrond gemengd met een flink deel lavakorrels, bims of grof zand, plus een dikke drainagelaag onderin. Dek de grond af met licht grind of split, wat past bij de uitstraling en de bovenlaag snel laat opdrogen.

Let op: de bladpunten zijn hard en scherp. Sommige kwekers knippen de punten af bij exemplaren die op looproutes staan, wat de vorm niet aantast.

Mooie combinatie: een strakke bak in licht beton met een laag wit of grijs split, eventueel met blauw siergras of Sedum ernaast in een lagere bak.

Sagopalm

Cycas revoluta

Zon: Volle zon tot lichte schaduw.
Blad: Bladhoudend, stijf en glanzend, in één krans per jaar.
Water: Laag. Laat de grond tussen twee beurten opdrogen.
Irrigatie: Niet nodig, en bij een vaste druppelaar riskant.
Winter: Vorstvrij overwinteren, licht en koel.
Formaat in pot: 0,6 tot 1,5 meter, extreem traag.
Grondvolume: Minimaal 30 tot 80 liter.

Uitstraling

Ondanks de naam is dit geen palm maar een cycadee, een plantengroep die al bestond in de tijd van de dinosauriërs. De kroon is bijna wiskundig symmetrisch, het blad hard en glanzend en de stam ruw en geschubd. Twee sagopalmen aan weerszijden van een deur of trap geven een streng, klassiek effect dat geen enkele andere potplant benadert.

Standplaats en zon

Zon of lichte schaduw. Zet hem in de zomer buiten op het terras en gewen hem na de winter geleidelijk aan het felle licht, anders verbrandt het blad dat binnen is gevormd.

Water en irrigatie

Zuinig gieten. De plant slaat vocht op in de stam en verdraagt droogte moeiteloos, maar een permanent natte kluit veroorzaakt stamrot en dat is onherstelbaar. Giet pas als de bovenste laag echt droog is, en nooit in het hart van de kroon.

De winter door

Vanaf de eerste nachtvorst naar binnen. Een lichte, koele ruimte van ongeveer vijf tot twaalf graden is ideaal. Hij houdt zijn blad, dus volledig donker overwinteren werkt niet. Giet in de winter hooguit één keer per maand een klein beetje.

Plantenbak en grondvolume

Een klein wortelstelsel, dus een bescheiden bak volstaat. Gebruik een grof, doorlatend mengsel. Hij vormt maar één keer per jaar, meestal in het voorjaar, een nieuwe krans bladeren die zich in enkele weken ontrolt. Verwijder in die periode niets en verplaats de plant zo min mogelijk. Oude, vergeelde bladeren knipt u vlak bij de stam weg.

Let op: alle delen van de sagopalm zijn giftig bij inname, met name de zaden, en dat geldt ook nadrukkelijk voor honden. Plaats hem buiten bereik van huisdieren en jonge kinderen.

Mooie combinatie: een klassieke terracotta of donkere keramische pot, in een paar naast een deur of aan weerszijden van een trap.

Bananenplant

Musa basjoo

Zon: Volle zon, maar absoluut uit de wind.
Blad: Sterft af bij vorst, loopt in het voorjaar opnieuw uit vanuit de voet.
Water: Hoog. Een grootverbruiker in de zomer.
Irrigatie: Eigenlijk verplicht.
Winter: Bescherming nodig. De stam moet worden ingepakt of de plant gaat naar binnen.
Formaat in pot: 1,5 tot 3 meter per seizoen.
Grondvolume: Minimaal 80 tot 200 liter.

Uitstraling

Geen plant maakt een terras zo snel tropisch. De bladeren worden meer dan een meter lang en frisgroen, en de groei is spectaculair: bij warm weer verschijnt er wekelijks een nieuw blad. Naast een zwembad, hottub of buitenkeuken geeft dat een vakantiegevoel dat geen enkele boom kan evenaren. Dit is een sfeermaker, geen blijvende structuur.

Standplaats en zon

Zon en warmte zijn belangrijk, maar beschutting is doorslaggevend. De grote bladeren scheuren bij de minste wind in repen. Op een winderige plek staat er half augustus geen heel blad meer. Zet hem in een hoek met muren of een schutting in de rug.

Water en irrigatie

Met die bladmassa verdampt hij enorm. In de zomer betekent dat dagelijks water, bij hitte zelfs twee keer per dag in een pot. Geef in het groeiseizoen elke week mest, want een banaan die zo hard groeit heeft veel voeding nodig. Hij is samen met de bamboe en de berk de dorstigste plant op deze pagina.

De winter door

Bij de eerste vorst sterven de bladeren af, wat normaal is. Twee routes zijn mogelijk. Buiten laten staan: bladeren afsnijden, de stam omwikkelen met stro of noppenfolie en de pot goed inpakken, waarna hij in het voorjaar vanuit de voet opnieuw uitloopt. Of naar binnen: bladeren inkorten en de plant in een koele, vorstvrije ruimte zetten met heel weinig water. Bij die tweede route behoudt u de stamhoogte van het vorige jaar, waardoor de plant elk jaar hoger wordt.

Plantenbak en grondvolume

Kies een zware, brede bak, want een hoge plant met veel bladoppervlak waait makkelijk om. Gebruik stevige potgrond die vocht vasthoudt en niet het luchtige mediterrane mengsel. Zijscheuten aan de voet kunt u in het voorjaar afsteken en apart oppotten.

Let op: deze soort levert geen eetbare bananen. Vruchten verschijnen zelden en zijn vol met zaden. Koop hem uitsluitend voor het blad.

Mooie combinatie: een donkere brede bak, met Canna, Colocasia of hoge siergrassen ernaast en verlichting van onderaf voor schaduwspel op de gevel.

Japans bosgras

Hakonechloa macra

Zon: Halfschaduw of ochtendzon. Volle middagzon verbrandt de bladpunten.
Blad: Bladverliezend, met warme oranjebruine herfstkleur.
Water: Hoog. Wil gelijkmatig vochtige grond.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 30 tot 50 cm hoog, breed uitwaaierend.
Grondvolume: Minimaal 15 tot 40 liter.

Uitstraling

Japans bosgras groeit niet rechtop maar in één richting overhangend, als een bevroren golf. Die beweging maakt het bij uitstek geschikt voor de rand van een grote plantenbak, waar het de harde overgang tussen pot en beplanting verzacht. De gele en bontbladige vormen lichten op in een donkere hoek als een lamp die aan staat.

Standplaats en zon

Dit is de plant voor de schaduwzijde van uw terras. Ochtendzon of licht gefilterd licht geeft de mooiste kleur. In volle zon op een stenen terras verbranden de bladpunten binnen enkele weken, tenzij de grond permanent vochtig blijft.

Water en irrigatie

Het dorstigste gras uit deze reeks. De grond mag nooit volledig uitdrogen, want droogte laat de bladpunten onherstelbaar bruin worden. In een kleine pot betekent dat in de zomer dagelijks controleren. Een laag mulch of bladcompost bovenop helpt aanzienlijk.

De winter door

Volledig winterhard in een pot. Het blad sterft af en kleurt eerst warm oranjebruin, wat tot in december decoratief blijft. Laat het staan als winterbescherming en knip het pas in maart tot ongeveer vijf centimeter boven de grond terug, vlak voordat het nieuwe blad verschijnt.

Onderhoud

Vrijwel onderhoudsvrij op die ene voorjaarsknipbeurt na. Deel de pol elke vier tot vijf jaar in het voorjaar wanneer het midden kaal wordt. Sterke selecties zijn 'Aureola' met geelgroen bont blad en 'All Gold' met egaal goudgeel blad.

Let op: hij loopt laat uit, vaak pas eind april. Een lege bak in maart betekent niet dat de plant weg is.

Mooie combinatie: onder een Japanse esdoorn of kornoelje, samen met varens en Hosta in een antracieten of zandkleurige bak.

Prachtriet

Miscanthus sinensis

Zon: Volle zon. In schaduw gaat de pol slap hangen.
Blad: Bladverliezend, maar de dorre halmen blijven de hele winter staan.
Water: Gemiddeld, in een pot bij hitte dagelijks controleren.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot, zonder maatregelen.
Formaat in pot: 1,2 tot 2 meter, afhankelijk van de cultivar.
Grondvolume: Minimaal 60 tot 150 liter.

Uitstraling

Prachtriet is het gras waarmee u hoogte en beweging toevoegt zonder een boom te planten. De smalle halmen ruisen bij elk zuchtje wind en in september verschijnen zilverroze pluimen die naar beige verkleuren en tot in februari blijven staan. Twee of drie bakken op rij vormen een luchtig, half doorzichtig scherm dat een terras afschermt zonder het dicht te zetten.

Standplaats en zon

Volle zon is een voorwaarde. In halfschaduw wordt de pol slap en gaan de halmen bij regen uit elkaar liggen. Wind is juist gewenst, daar is dit gras voor gemaakt.

Water en irrigatie

De behoefte is gemiddeld, maar door de omvang van de pol verdampt hij in een pot flink. In hoogzomer is dagelijks controleren verstandig, met twee tot drie flinke gietbeurten per week als basis. Verdroging laat de bladpunten oprollen en bruin worden.

De winter door

Volledig winterhard en juist in de winter op zijn mooist: de beige halmen en pluimen vangen licht en rijp en houden het terras interessant wanneer verder alles kaal is. Laat alles staan tot begin maart en knip dan de hele pol tot een handbreedte boven de grond terug, vóórdat het nieuwe blad doorkomt.

Cultivarkeuze

Voor een pot maakt de keuze veel uit. 'Kleine Fontäne' blijft rond 1,4 meter en bloeit vroeg en betrouwbaar. 'Gracillimus' heeft zeer fijn blad en een elegante vaasvorm. 'Morning Light' is bontbladig met een witte bladrand en oogt van een afstand zilverig. Vermijd de zeer hoge cultivars boven twee meter, die worden topzwaar in een bak.

Let op: een volwassen pol is zwaar en vangt veel wind. Kies een brede, zware bak en zet hem niet op een verhoging of aan een dakterrasrand.

Mooie combinatie: een rij hoge bakken in cortenstaal langs de terrasrand, met Sedum of Echinacea in lagere bakken ervoor.

Vingergras

Panicum virgatum

Zon: Volle zon.
Blad: Bladverliezend, blauwgroen, in het najaar geel tot wijnrood.
Water: Laag. Een echte prairiesoort, tolerant voor droogte.
Irrigatie: Aanbevolen als achtervang, verder spaarzaam gieten.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 1 tot 1,5 meter.
Grondvolume: Minimaal 40 tot 100 liter.

Uitstraling

Vingergras groeit strak verticaal en houdt die vorm ook na een regenbui, wat het onderscheidt van veel andere grassen. Vanaf augustus verschijnt een wolk van uiterst fijne bloempjes die boven de pol lijkt te zweven. Tegen het licht in, met de laagstaande zon erachter, is dat een van de mooiste effecten die u met beplanting kunt krijgen.

Standplaats en zon

Volle zon en een open plek. Hij verdraagt hitte, reflectie van bestrating en wind uitstekend en is daarmee een van de gemakkelijkste grassen voor een zonnig dakterras.

Water en irrigatie

Aanzienlijk zuiniger dan prachtriet. De diepe wortels zoeken vocht op en de plant verdraagt een droge week zonder blijvende schade. Giet één tot twee keer per week flink door en laat de grond daartussen opdrogen. Te veel water en te veel mest maken de halmen slap.

De winter door

Volledig winterhard in een pot en decoratief tot ver in de winter. De halmen kleuren strogeel en blijven overeind. Terugknippen doet u in maart, tot ongeveer tien centimeter boven de grond.

Cultivarkeuze

'Heavy Metal' heeft uitgesproken blauwgrijs blad en de strakste opgaande vorm. 'Shenandoah' kleurt vanaf juli aan de bladpunten wijnrood en in het najaar bijna volledig. 'Northwind' is stevig en zeer rechtopgaand, ideaal op een winderige plek.

Let op: geef geen extra mest. Op een schrale bodem staat vingergras stevig rechtop, op een rijke bodem gaat hij juist doorhangen.

Mooie combinatie: een strakke bak in beton of cortenstaal, samen met Echinacea, Verbena en Sedum voor een prairiebeeld.

Struisriet

Calamagrostis 'Karl Foerster'

Zon: Volle zon tot lichte schaduw.
Blad: Bladverliezend, halmen blijven de hele winter staan.
Water: Gemiddeld. Verdraagt zowel droogte als zwaardere, vochtige grond.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 1,2 tot 1,6 meter hoog en slechts 40 cm breed.
Grondvolume: Minimaal 30 tot 80 liter.

Uitstraling

Struisriet doet voor een beplanting wat een cipres doet voor een terras: hoogte geven zonder ruimte in te nemen. De halmen staan kaarsrecht en de smalle aren verkleuren van groenroze in juni naar strogeel in augustus. Drie of vijf pollen op rij in één lange bak vormen een strak, ritmisch scherm dat het hele jaar structuur houdt.

Standplaats en zon

Volle zon geeft de stevigste halmen, maar hij verdraagt lichte schaduw beter dan de meeste grassen. Ook wind is geen probleem, hij buigt mee en veert terug.

Water en irrigatie

Van alle grassen hier is dit de meest tolerante voor uiteenlopende omstandigheden. Twee flinke gietbeurten per week volstaan in de zomer. Hij verdraagt een zwaardere, vochthoudende grond die andere siergrassen te nat zouden vinden.

De winter door

Volledig winterhard en het langst overeind blijvende gras uit deze reeks. Zelfs na sneeuw en storm staan de halmen er meestal nog. Knip de pol in maart terug tot tien centimeter.

Onderhoud

Deze cultivar is steriel en zaait dus niet uit, wat op een terras met voegen en grind een groot voordeel is. Deel de pol om de vier tot vijf jaar in het voorjaar. Meer onderhoud dan die ene knipbeurt vraagt hij niet.

Let op: hij is vroeg. In juni staat hij al op volle hoogte, terwijl prachtriet dan nog laag is. Houd daar rekening mee bij het combineren, anders overstemt hij zijn buren in het voorseizoen.

Mooie combinatie: een lange smalle bak met vijf pollen op rij als groene wand, met Salvia of Nepeta in een lagere bak ervoor.

Zegge

Carex oshimensis

Zon: Halfschaduw tot zon, mits de grond niet uitdroogt.
Blad: Bladhoudend, vaak met witte of gele bladrand.
Water: Gemiddeld, gelijkmatig vochtig.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 25 tot 45 cm, breed overhangend.
Grondvolume: Minimaal 10 tot 30 liter.

Uitstraling

Zegge is het werkpaard van de onderbeplanting. De smalle bladeren buigen sierlijk over de potrand en de bonte vormen met witte of gele randen brengen licht in een donkere hoek. Omdat de plant wintergroen is, blijft een grote bak met een boom er ook in de winter gevuld uitzien in plaats van kaal.

Standplaats en zon

Halfschaduw is ideaal, maar hij houdt zich ook in de zon staande zolang de grond vochtig blijft. Onder een boom in dezelfde bak groeit hij prima, ook al onttrekt de boom veel water.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte, maar door het geringe grondvolume aan de rand van een bak droogt hij snel uit. Bruine bladpunten zijn vrijwel altijd een droogtesignaal. Een druppelaar die op de bak is aangesloten voor de boom bedient meestal ook de zegge prima.

De winter door

Winterhard in een pot en hij houdt zijn blad. Knip niet terug in het najaar, want dat blad beschermt het hart. Kam in maart met een handschoen of een fijne hark het oude, verkleurde blad eruit en knip alleen de echt bruine punten weg.

Cultivarkeuze

'Everest' heeft een heldere witte bladrand en oogt fris. 'Evergold' heeft een gele middenstreep en is iets warmer van toon. Carex morrowii-vormen zijn wat steviger van blad en verdragen meer zon. Deel de pol om de drie tot vier jaar in het voorjaar.

Let op: koop wintergroene zeggen bij voorkeur in het voorjaar. Een exemplaar dat in het najaar in een koude kwekerij heeft gestaan, komt de eerste winter in een pot vaak minder goed door.

Mooie combinatie: langs de rand van een grote boombak, samen met varens en Heuchera, of solitair in een lage schaal bij de voordeur.

Vedergras

Stipa tenuissima

Zon: Volle zon, op een warme droge plek.
Blad: Half bladhoudend, verkleurt in de winter naar blond.
Water: Laag. Natte voeten zijn de grootste vijand.
Irrigatie: Aanbevolen, maar spaarzaam ingesteld.
Winter: Winterhard in pot, mits goed drainerend.
Formaat in pot: 40 tot 60 cm.
Grondvolume: Minimaal 10 tot 25 liter.

Uitstraling

Vedergras beweegt bij het minste briesje en vangt licht als geen ander. In de zomer is de pol frisgroen, vanaf juli verkleurt hij naar warm blond en die kleur houdt hij tot in de winter. Het is het perfecte tegenwicht voor strakke vormen: naast een geschoren bol of een cortenstalen bak maakt het geheel direct zachter.

Standplaats en zon

Volle zon en droog. Dit is een mediterrane soort en op een schaduwrijke, vochtige plek gaat hij binnen een seizoen achteruit.

Water en irrigatie

Zeer zuinig. In een pot volstaat één flinke gietbeurt per week in de zomer, en minder bij bewolkt weer. Wie hem meeneemt in een dagelijks druppelschema samen met dorstige planten, verliest hem binnen één winter aan wortelrot. Zet hem dus in een eigen bak of op een zone met minder water.

De winter door

Winterhard in een pot, mits de grond goed doorlatend is. De combinatie van kou en een verzadigde bak is dodelijk. Zet de pot op voetjes en werk een dikke drainagelaag onderin. Laat het blonde blad de hele winter staan, dat is juist het mooiste moment.

Onderhoud

Niet terugknippen zoals bij bladverliezende grassen. Kam in het voorjaar met de hand het losse dode blad eruit, dat komt er met een lichte trekbeweging vanzelf uit. Alleen als de pol echt rommelig is, knipt u hem in maart tot een handbreedte terug.

Let op: vedergras zaait zich makkelijk uit in grind, voegen en aangrenzende bakken. Op een strak terras is dat een terugkerend wiedklusje. Knip de uitgebloeide aren weg als u dat wilt voorkomen.

Mooie combinatie: in een lage bak naast een olijf of Italiaanse cipres, met lavendel of Santolina, op een laag licht split.

Lampenpoetsersgras

Pennisetum alopecuroides

Zon: Volle zon en warmte. Dit bepaalt of hij op tijd bloeit.
Blad: Bladverliezend, met gele tot oranje herfstkleur.
Water: Gemiddeld.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Bescherming nodig in een pot, vooral tegen natte kou.
Formaat in pot: 50 tot 90 cm.
Grondvolume: Minimaal 25 tot 60 liter.

Uitstraling

De pol groeit als een nette, licht overhangende bol en vanaf augustus verschijnen de karakteristieke harige pluimen, eerst groenroze en later beige. Tegen het licht in lichten ze op alsof ze van fluweel zijn. Het is het gras dat bezoekers spontaan aanraken.

Standplaats en zon

Warmte is doorslaggevend. In een koele, natte zomer bloeit hij laat of nauwelijks. Geef hem daarom de warmste, zonnigste plek van het terras, bij voorkeur tegen een muur die warmte vasthoudt.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte in de zomer, twee keer per week flink door. Vanaf september minder gieten, zodat de pol droger de winter in gaat. Dat verhoogt de overlevingskans in een pot aanzienlijk.

De winter door

Hier verschilt hij van de andere grassen op deze pagina. Pennisetum is gevoeliger voor de combinatie van vorst en een natte kluit. Zet de bak vanaf november onder een overkapping of tegen een gevel waar minder regen bij komt, en wikkel hem in. Knip niets weg in het najaar: de oude halmen beschermen het hart. Terugknippen doet u pas eind maart of begin april.

Cultivarkeuze

'Hameln' is de klassieke keuze op ongeveer 70 cm en bloeit vroeger dan de soort, wat in ons klimaat een voordeel is. 'Little Bunny' blijft rond 30 cm en past in een kleine schaal of aan de rand van een bak. Vermijd Pennisetum setaceum en de roodbladige vormen daarvan, want die zijn hier niet winterhard en worden als eenjarige verkocht.

Let op: hij loopt zeer laat uit, soms pas half mei. Ruim de pol dus niet op in april in de veronderstelling dat hij het niet gehaald heeft.

Mooie combinatie: een ronde bak in warme aardetint, met Sedum, Salvia en Verbena, langs een terrasrand op ooghoogte van de zithoek.

Blauw schapengras

Festuca glauca

Zon: Volle zon. De blauwe kleur is het sterkst op een hete, droge plek.
Blad: Bladhoudend, staalblauw, het hele jaar door.
Water: Laag. Verdraagt langdurige droogte.
Irrigatie: Niet nodig. Een vaste druppelaar is hier eerder schadelijk.
Winter: Winterhard in pot, mits droog en goed drainerend.
Formaat in pot: 20 tot 30 cm.
Grondvolume: Minimaal 5 tot 15 liter.

Uitstraling

Kleine, perfect ronde bolletjes in een uitgesproken staalblauwe tint. Vijf of zeven exemplaren op regelmatige afstand in een lange bak, op een laag licht split, geven een strak grafisch beeld dat het hele jaar hetzelfde blijft. Naast beton, cortenstaal en grind werkt die blauwgrijze toon uitstekend.

Standplaats en zon

Hoe zonniger, schraler en droger, hoe blauwer. In halfschaduw of op een rijke, vochtige bodem verkleurt hij naar groengrijs en verliest hij precies de eigenschap waarvoor u hem koopt.

Water en irrigatie

Vrijwel niets. In de zomer hooguit één keer per week bij aanhoudende hitte, en in een gemiddelde zomer kan hij het bijna zonder redden. Neem hem niet mee in een geautomatiseerd druppelschema samen met dorstige planten, want permanent vochtige grond doet het hart wegrotten.

De winter door

Kou is geen probleem, natte grond wel. Zorg voor een uitstekend drainerend mengsel met een flink deel lavakorrels of grof zand en zet de bak op voetjes. Onder een overkapping of tegen de gevel, waar minder winterregen bij komt, staat hij het veiligst.

Onderhoud

Kam in het voorjaar het dode blad met de hand uit het bolletje. Knip niet terug met een schaar, want dat maakt de vorm stomp. Festuca is kortlevend: na drie tot vier jaar wordt het midden kaal. Deel de pol dan of vervang de plant, dat hoort erbij en is geen fout in de verzorging.

Let op: koop bij voorkeur geselecteerde vormen zoals 'Elijah Blue' of 'Intense Blue'. Zaailingen variëren sterk in kleur, waardoor een rij bolletjes ongelijk oogt.

Mooie combinatie: een lange lage bak met een laag licht split, samen met Sedum, of aan de voet van een blauwe yucca.

Japans bloedgras

Imperata cylindrica 'Red Baron'

Zon: Volle zon voor de diepste rode kleur.
Blad: Bladverliezend, groen aan de voet, bloedrood aan de punten.
Water: Gemiddeld, gelijkmatig vochtig.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Bescherming nodig in een pot.
Formaat in pot: 30 tot 50 cm, groeit traag.
Grondvolume: Minimaal 10 tot 25 liter.

Uitstraling

Dit is een gras dat u plaatst voor één specifiek effect: tegenlicht. Overdag is het een aardige rode pluk, maar met de laagstaande ochtend- of avondzon erachter worden de bladeren doorschijnend en lijken ze te gloeien. Zet hem daarom aan de west- of oostkant van een zithoek, waar u tegen het licht in kijkt, niet ermee mee.

Standplaats en zon

Volle zon geeft de sterkste kleur en de meeste rode bladlengte. In schaduw blijft het blad grotendeels groen en verdwijnt het effect. Beschutting tegen harde wind is prettig, want de bladeren zijn dun.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte en geen extremen: niet uitdrogen en niet doorweekt. In een kleine bak betekent dat in de zomer twee tot drie keer per week water. Hij groeit traag, dus verwacht geen grote pol in het eerste jaar.

De winter door

Van de grassen op deze pagina is dit de gevoeligste in een pot. Zet de bak vanaf november tegen een gevel, uit de regen en wikkel hem in. Knip het blad niet weg in het najaar. In het voorjaar knipt u de dode resten tot vlak boven de grond terug. Hij loopt laat uit, vaak pas in mei.

Onderhoud

Verwijder scheuten die volledig groen uitlopen direct bij de wortel. Groene uitlopers groeien krachtiger dan de rode en nemen op termijn de hele pol over, waarna u een gewoon groen gras overhoudt. Dat is de meest gemaakte fout bij deze plant.

Let op: plant hem op ooghoogte of tegen het licht. In een grote bak op de grond, bekeken van bovenaf, komt de kleur nauwelijks tot zijn recht.

Mooie combinatie: een lage donkere bak op een muurtje of verhoging, met blauw schapengras of Sedum ernaast als koel tegenwicht.

Herfstblauwgras

Sesleria autumnalis

Zon: Volle zon tot halfschaduw. Uitzonderlijk flexibel.
Blad: Half bladhoudend, fris geelgroen.
Water: Laag. Verdraagt droogte goed.
Irrigatie: Aanbevolen, verder weinig eisend.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 30 tot 50 cm inclusief bloeiaren.
Grondvolume: Minimaal 10 tot 25 liter.

Uitstraling

Sesleria heeft een opvallend fris, bijna limoengroen blad dat de hele zomer die kleur houdt. De pol groeit compact en netjes en waaiert niet uit elkaar. In september verschijnen smalle, zilverzwarte bloeiaren die boven het blad zweven. Als vulling rond een boom in een grote bak is dit een van de meest praktische keuzes die er zijn.

Standplaats en zon

Vrijwel overal. Hij is een van de weinige grassen die zowel op een brandhete zuidplek als onder een boom in halfschaduw goed presteert, wat hem ideaal maakt voor gemengde bakken waar de lichtomstandigheden per seizoen verschuiven.

Water en irrigatie

Zuinig en tolerant. Eén tot twee gietbeurten per week in de zomer is ruim voldoende. Hij verdraagt zowel een droge periode als een natte week zonder klagen, wat hem geschikt maakt voor bakken die u niet dagelijks in de gaten houdt.

De winter door

Winterhard in een pot en het blad blijft grotendeels staan, zij het wat doffer van kleur. Er zijn geen maatregelen nodig.

Onderhoud

Zo goed als geen. Kam in maart het dode blad eruit of knip de pol licht bij tot ongeveer tien centimeter. Hij hoeft maar zelden gedeeld te worden en blijft jarenlang op zijn plek zonder te verslonzen.

Let op: dit is een gras dat het werk doet zonder de aandacht te vragen. Zoekt u een blikvanger, kies dan vingergras of prachtriet. Zoekt u een betrouwbare groene basis, dan is dit de juiste plant.

Mooie combinatie: als aaneengesloten vulling in een grote boombak, onder een krentenboom of Perzisch ijzerhout.

Nieuw-Zeelands windgras

Anemanthele lessoniana

Zon: Halfschaduw of ochtendzon. Volle zon verdraagt hij mits vochtig.
Blad: Bladhoudend, groen in de zomer, oranjebrons in de winter.
Water: Gemiddeld.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Bescherming nodig in een pot bij strenge vorst.
Formaat in pot: 60 tot 90 cm, breed overhangend.
Grondvolume: Minimaal 20 tot 40 liter.

Uitstraling

Dit gras keert de gewone volgorde om: in de zomer is het rustig groen, en juist vanaf oktober kleurt het door naar oranje, koper en bronsrood, met alle tinten tegelijk in dezelfde pol. Het blad hangt sierlijk over de potrand en de fijne bloeiaren geven een nevelig waas. Op een terras dat in de winter kaal en grijs oogt, is dit een van de weinige planten die dan juist opvalt.

Standplaats en zon

Halfschaduw of ochtendzon geeft het beste resultaat. In volle zon kleurt hij feller, maar dan moet de watervoorziening op orde zijn. Beschutting tegen droge vrieswind is in de winter belangrijk.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte, zonder extremen. Twee tot drie keer per week flink water in de zomer. Als wintergroene soort verdampt hij ook in het koude seizoen door, dus controleer in vorstvrije periodes of de kluit niet is uitgedroogd.

De winter door

Hij is minder hard dan de Europese grassen op deze pagina. In een pot is bescherming verstandig: wikkel de bak in vanaf november en zet hem beschut tegen een gevel. In een milde winter komt hij er zonder maatregelen doorheen, na een strenge winter kan de pol beschadigd zijn.

Onderhoud

Niet terugknippen zoals bladverliezende grassen. Kam in het voorjaar het dode blad er met de hand uit. Hij zaait zich matig uit, wat in aangrenzende bakken zowel welkom als lastig kan zijn. Reken op een levensduur van vier tot zes jaar, daarna vervangen of vervangende zaailingen gebruiken.

Let op: u vindt deze plant bij kwekers vaak nog onder de oude naam Stipa arundinacea. Het gaat om dezelfde soort.

Mooie combinatie: een zandkleurige of roestbruine bak, in de buurt van een Perzisch ijzerhout of krentenboom zodat de herfstkleuren elkaar versterken.

Pluimhortensia

Hydrangea paniculata

Zon: Halfschaduw tot zon. Verdraagt meer zon dan de gewone boerenhortensia.
Blad: Bladverliezend, uitgebloeide pluimen blijven de hele winter staan.
Water: Hoog. De naam hydrangea betekent niet voor niets watervat.
Irrigatie: Eigenlijk verplicht in een pot.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 1 tot 1,8 meter, afhankelijk van de cultivar.
Grondvolume: Minimaal 40 tot 120 liter.

Uitstraling

De pluimhortensia bloeit maandenlang met grote, kegelvormige pluimen die romig wit beginnen en naar roze en bronsgroen doorkleuren. Wanneer de bloei voorbij is blijven de gedroogde pluimen staan en vangen ze rijp en sneeuw, waardoor de plant ook in december nog iets te bieden heeft. Van alle hortensia's is dit de vorm die het best tegen zon kan en het betrouwbaarst bloeit.

Standplaats en zon

Halfschaduw geeft de langste bloei en de zachtste kleuren. Volle zon kan, mits de watervoorziening op orde is, en levert dan een sterkere roze verkleuring op. Op een brandhete zuidplek zonder irrigatie is dit niet de juiste plant.

Water en irrigatie

Een grootverbruiker. Bij warm weer laat een hortensia in een pot binnen een halve dag zichtbaar het blad hangen, en hoewel hij daar meestal van herstelt, kost elke keer bloeikwaliteit. Een druppelsysteem met een vaste dagelijkse cyclus is hier de enige echt werkbare oplossing. Gebruik potgrond die vocht vasthoudt, dus niet het luchtige mediterrane mengsel.

De winter door en snoei

Volledig winterhard in een pot. Belangrijk verschil met de boerenhortensia: deze soort bloeit op het hout van het lopende jaar, dus u kunt hem in maart flink terugsnoeien tot twee paar knoppen boven de oude basis. Dat geeft grotere pluimen en een compactere plant. Laat de oude pluimen tot die tijd staan.

Cultivarkeuze

'Limelight' heeft groenwitte pluimen en groeit tot ongeveer 1,8 meter. 'Bobo' blijft rond 70 cm en is ideaal voor een kleinere bak. 'Vanille Fraise' verkleurt uitgesproken naar aardbeirood. Voor een pot zijn de compactere selecties bijna altijd de betere keuze.

Let op: blauwe of roze boerenhortensia's (Hydrangea macrophylla) zijn in een pot lastiger, omdat ze bloeien op hout van vorig jaar en hun knoppen in een strenge winter kunnen bevriezen. Wilt u zekerheid van bloei, kies dan paniculata.

Mooie combinatie: een zandkleurige of antracieten bak, met Japans bosgras of varens aan de voet, in de halfschaduw naast een overkapping.

Siersalie

Salvia nemorosa

Zon: Volle zon.
Blad: Bladverliezend, aromatisch grijsgroen blad.
Water: Laag. Verdraagt droogte en hitte goed.
Irrigatie: Aanbevolen, spaarzaam ingesteld.
Winter: Winterhard in pot, mits goed drainerend.
Formaat in pot: 40 tot 70 cm.
Grondvolume: Minimaal 15 tot 40 liter.

Uitstraling

Salie geeft precies wat veel terrassen missen: verticale kleur op halve hoogte. De smalle bloemaren staan rechtop in diep violet, blauwpaars of roze en houden weken aan. Naast de horizontale lijnen van bestrating en de ronde vormen van bollen en potten werken die smalle kaarsen bijzonder goed.

Standplaats en zon

Volle zon en liever een schrale dan een rijke bodem. Op een te voedzame grond wordt de plant slap en gaat hij uit elkaar liggen. Hitte en reflectie van bestrating deren hem niet.

Water en irrigatie

Zuinig. Eén à twee flinke gietbeurten per week in de zomer volstaan. Overmatig water is schadelijker dan een droge periode en is de belangrijkste oorzaak van slappe, doorhangende stengels.

Snoei voor een tweede bloei

Dit is de belangrijkste handeling bij deze plant. Knip de hele plant direct na de eerste bloeigolf, meestal eind juni, terug tot ongeveer een derde. Binnen enkele weken loopt hij opnieuw uit en bloeit hij in augustus voor de tweede keer. Wie dat niet doet, heeft een uitgebloeide bruine pol vanaf juli.

Let op: laat in het najaar het blad staan als winterbescherming en knip pas in maart terug. Een in november kaalgeknipte salie komt de winter in een pot beduidend slechter door.

Mooie combinatie: in een lage bak voor hoge siergrassen, samen met Sedum en Gaura, in een lichte betonlook of terracotta pot.

IJzerhard

Verbena bonariensis

Zon: Volle zon.
Blad: Bladverliezend, weinig blad, vooral steel en bloem.
Water: Laag.
Irrigatie: Aanbevolen, spaarzaam.
Winter: Bescherming nodig in een pot. Kortlevend, maar zaait zichzelf voort.
Formaat in pot: 1 tot 1,5 meter hoog, zeer smal.
Grondvolume: Minimaal 15 tot 30 liter.

Uitstraling

IJzerhard is de meester van de doorkijk. De stelen zijn dun en kaal en dragen bovenin kleine paarse schermpjes, zodat u er dwars doorheen kijkt naar wat erachter staat. Daardoor kunt u hem vooraan in een bak zetten zonder dat hij iets wegneemt. Bloeit onafgebroken van juli tot de eerste vorst en trekt vlinders aan als geen andere plant hier.

Standplaats en zon

Volle zon en een warme plek. Beschutting tegen zware wind is prettig, want de lange stelen kunnen knakken, al veren ze meestal terug.

Water en irrigatie

Weinig nodig. Met zijn kleine bladoppervlak verdampt hij nauwelijks en één gietbeurt per week volstaat in de zomer. Te veel water en mest geven lange slappe stelen.

De winter door

Dit is een kortlevende plant die in ons klimaat een milde winter goed doorstaat en na een strenge winter kan verdwijnen, zeker in een pot. Twee dingen helpen: knip niets weg in het najaar en wikkel de bak in. Belangrijker nog: laat hem uitzaaien. Overal in de omliggende bakken en voegen verschijnen in het voorjaar jonge planten die u kunt laten staan of verplaatsen.

Let op: hij zaait zich royaal uit, ook in grind en tussen bestrating. Op een strak onderhouden terras is dat een jaarlijks wiedklusje. Verwar de zaailingen in het voorjaar niet met onkruid.

Mooie combinatie: tussen vingergras en lampenpoetsersgras, of vooraan in een bak met Echinacea en Sedum voor een prairiebeeld.

Herfstanemoon

Anemone hupehensis

Zon: Halfschaduw, verdraagt ook lichte schaduw.
Blad: Bladverliezend, fris donkergroen zomerblad.
Water: Gemiddeld, gelijkmatig vochtig.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 60 cm tot 1,2 meter in bloei.
Grondvolume: Minimaal 20 tot 50 liter.

Uitstraling

Het hele seizoen is dit een rustige groene pol, en dan gebeurt er vanaf eind augustus iets moois: lange dunne stelen komen omhoog met eenvoudige, bijna papierachtige bloemen in wit of zacht roze, die weken achtereen blijven komen. Juist omdat het najaar meestal het domein is van grassen en herfstkleur, valt die frisse bloei extra op.

Standplaats en zon

Halfschaduw is ideaal, bijvoorbeeld onder een boom in dezelfde grote bak of aan de noordkant van een terras. In volle zon verbrandt het blad aan de randen tenzij de grond continu vochtig blijft.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte, maar rond de bloei in september mag hij niet uitdrogen. Dat is meestal geen probleem omdat de verdamping dan al afneemt. In een pot in de zomer twee tot drie keer per week flink water.

De winter door

Winterhard in een pot. Laat het blad in het najaar staan en ruim het pas in maart op. Hij loopt vrij laat uit, meestal eind april.

Let op: in de volle grond woekert de herfstanemoon met worteluitlopers en kan hij lastig zijn. In een pot is dat juist een voordeel: hij vult de bak snel op en blijft netjes binnen de rand.

Mooie combinatie: onder een Japanse esdoorn of kornoelje, samen met varens en Japans bosgras in een antracieten bak.

Zonnehoed

Echinacea purpurea

Zon: Volle zon.
Blad: Bladverliezend, zaaddozen blijven de winter staan.
Water: Gemiddeld, met goede drainage.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot, mits niet te nat.
Formaat in pot: 60 tot 90 cm.
Grondvolume: Minimaal 20 tot 50 liter.

Uitstraling

De zonnehoed staat stevig rechtop en heeft grote bloemen met licht teruggeslagen bloemblaadjes rond een oranjebruin, stekelig hart. Na de bloei laat u de zaaddozen staan: die vormen zwarte knopen op stevige stelen die tot in februari boven de rijp uitsteken en die vogels in de winter leegpikken.

Standplaats en zon

Volle zon en een open plek. In halfschaduw wordt de plant slap en gaan de stelen doorhangen. Hij verdraagt hitte prima.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte, twee keer per week flink door in de zomer. Belangrijker dan de hoeveelheid is de drainage: een permanent natte bak in de winter is de belangrijkste doodsoorzaak, meer nog dan vorst.

De winter door

Winterhard in een pot mits de grond goed doorlatend is. Laat alles staan tot maart, zowel voor de winterse aanblik als ter bescherming van het hart. Meng lavakorrels door de potgrond en zet de bak op voetjes.

Let op: de moderne cultivars in oranje, geel en rood zijn spectaculair maar vaak kortlevend en verdwijnen in een pot regelmatig na twee winters. De klassieke roze soort en selecties zoals 'Magnus' zijn beduidend duurzamer.

Mooie combinatie: met vingergras, Sedum en IJzerhard in een brede bak, in de volle zon op een terrashoek.

Hemelsleutel

Hylotelephium 'Herbstfreude'

Zon: Volle zon.
Blad: Bladverliezend, vlezig grijsgroen, schermen blijven in de winter staan.
Water: Laag. Slaat vocht op in het blad.
Irrigatie: Niet nodig.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 40 tot 60 cm.
Grondvolume: Minimaal 10 tot 30 liter.

Uitstraling

Deze plant doorloopt in één seizoen vier gedaanten: frisse grijsgroene rozetten in het voorjaar, stevige bladstelen in de zomer, brede roze bloemschermen vol bijen in september en koperbruine, bevroren schermen in de winter. Weinig planten leveren zoveel maanden aanblik voor zo weinig moeite.

Standplaats en zon

Volle zon en liever schraal dan rijk. In halfschaduw of op een te voedzame bodem vallen de stelen vanuit het midden uit elkaar, waardoor de plant open gaat liggen.

Water en irrigatie

Zo goed als niets. Dit is samen met blauw schapengras en de yucca de plant die u kunt neerzetten en vergeten. Een gietbeurt per week bij aanhoudende hitte volstaat, verder niets. Sluit hem niet aan op een dagelijks druppelschema.

De winter door en snoei

Winterhard en juist in de winter mooi. Laat de schermen staan tot maart en knip dan alles tot vlak boven de grond terug. Wilt u voorkomen dat de plant uit elkaar valt, knip hem dan eind mei één keer met een derde terug: hij blijft dan compacter en bloeit iets later maar steviger.

Let op: u vindt deze plant zowel onder de naam Sedum als onder Hylotelephium. Het gaat om dezelfde plant, de naamgeving is enkele jaren geleden gewijzigd.

Mooie combinatie: in een lage brede bak met blauw schapengras en vedergras, op een laag licht split, in de volle zon.

Prachtkaars

Gaura lindheimeri

Zon: Volle zon en warmte.
Blad: Half bladhoudend in milde winters.
Water: Laag. Verdraagt droogte uitstekend.
Irrigatie: Aanbevolen, zeer spaarzaam ingesteld.
Winter: Bescherming nodig. Natte kou is het probleem, niet de vorst.
Formaat in pot: 60 tot 90 cm.
Grondvolume: Minimaal 15 tot 35 liter.

Uitstraling

Prachtkaars is beweging in plantvorm. De stelen zijn dun en veerkrachtig en de kleine bloemen wiegen bij het minste zuchtje wind, wat van een afstand op fladderende vlinders lijkt. De bloei begint in juni en gaat onafgebroken door tot de eerste nachtvorst, wat hem tot een van de langst bloeiende planten op deze pagina maakt.

Standplaats en zon

Volle zon en warmte. In halfschaduw bloeit hij matig en gaat de plant slap hangen. Hij verdraagt hitte en reflectie van bestrating uitstekend.

Water en irrigatie

Zeer zuinig, met een diepe penwortel die vocht opzoekt. In een pot volstaat één gietbeurt per week. Te veel water geeft veel blad en weinig bloemen en verhoogt het risico op wortelrot.

De winter door

Kou verdraagt hij redelijk, natte grond niet. Zet de bak vanaf november uit de regen, bijvoorbeeld onder een overkapping, en gebruik een goed doorlatend mengsel met lavakorrels. Knip niets weg in het najaar. Reken erop dat hij kortlevend is: drie tot vier jaar is normaal, ook bij goede verzorging.

Let op: koop compacte cultivars voor een pot. De oorspronkelijke soort wordt lang en gaat vanuit het midden uit elkaar liggen, wat in een bak rommelig oogt.

Mooie combinatie: aan de rand van een mediterrane bak met olijf of oleander, samen met lavendel en vedergras.

Lavendel

Lavandula angustifolia

Zon: Volle zon. Minimaal zes uur per dag.
Blad: Bladhoudend, grijsgroen en aromatisch.
Water: Laag. Droogte is geen enkel probleem.
Irrigatie: Niet nodig.
Winter: Winterhard in pot, mits droog en goed drainerend.
Formaat in pot: 40 tot 60 cm.
Grondvolume: Minimaal 15 tot 35 liter.

Uitstraling

Lavendel hoeft nauwelijks introductie, maar juist in een pot komt hij goed tot zijn recht: op ooghoogte langs een terrasrand of naast de zithoek ruikt u hem bij elke aanraking. Buiten de bloei blijft er een compacte grijsgroene bol staan die het hele jaar structuur geeft. Bijen en hommels vinden hem onmiddellijk.

Standplaats en zon

Volle zon, warmte en luchtcirculatie. Op een schaduwrijke of vochtige plek gaat hij binnen twee seizoenen achteruit en wordt hij houterig. Reflectiehitte van bestrating is juist gunstig.

Water en irrigatie

Vrijwel niets. In een gemiddelde zomer volstaat één gietbeurt per twee weken in een pot. Sluit hem niet aan op een dagelijks druppelsysteem, want permanent vochtige grond is de snelste manier om lavendel te verliezen. Geef geen mest.

Snoei, de sleutel tot lange levensduur

Dit bepaalt of uw lavendel drie of tien jaar meegaat. Knip hem twee keer per jaar: direct na de bloei in augustus de uitgebloeide aren plus een stukje blad weg, en in maart of april de hele plant terug tot ongeveer een derde. Snoei nooit in het oude, kale hout onderin, want daaruit loopt hij niet opnieuw uit. Wie het snoeien overslaat, houdt binnen enkele jaren een houterige, van binnen kale plant over die niet meer te redden is.

De winter door

Kou verdraagt hij goed, natte grond niet. Meng lavakorrels of grof zand door de potgrond, zet de bak op voetjes en plaats hem in de winter bij voorkeur uit de aanhoudende regen. Verder is geen bescherming nodig.

Let op: de Franse of vlinderlavendel (Lavandula stoechas) met de opvallende bloemschutbladeren is beduidend minder winterhard. Voor een pot die buiten blijft staan is Lavandula angustifolia de veilige keuze.

Mooie combinatie: in lage terracotta bakken voor een olijf of Italiaanse cipres, samen met Santolina en vedergras.

Varens

Dryopteris en Polystichum

Zon: Schaduw tot halfschaduw. Volle zon verbrandt het blad.
Blad: Afhankelijk van de soort bladverliezend of wintergroen.
Water: Hoog. Gelijkmatig vochtig, nooit uitdrogen.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 40 tot 90 cm.
Grondvolume: Minimaal 10 tot 30 liter.

Uitstraling

Varens doen iets wat geen enkele bloeier kan: ze vullen een donkere hoek met textuur in plaats van kleur. Het fijn geveerde blad breekt de harde lijnen van een strakke bak en geeft diepte aan de voet van een boom. In het voorjaar ontrollen de nieuwe bladeren zich uit strakke spiralen, wat op zichzelf al een reden is om ze dichtbij een zithoek te zetten.

Standplaats en zon

Schaduw of halfschaduw, en beschut tegen droge wind. Dit is de plant voor de noordkant van het huis, onder een overkapping of aan de voet van een boom in dezelfde bak. In volle zon houdt geen enkele varen uit deze groep het lang vol.

Water en irrigatie

Gelijkmatig vochtig houden is de enige echte eis. Varens hebben geen reserves en herstellen slecht van een volledig uitgedroogde kluit. Een laag mulch of bladcompost bovenop de grond scheelt aanzienlijk in gietbeurten. Gebruik humusrijke potgrond, niet het luchtige mediterrane mengsel.

Soortkeuze

Dryopteris filix-mas, de mannetjesvaren, is de sterkste allrounder en verdraagt meer droogte dan de rest. Polystichum setiferum, de naaldvaren, blijft in milde winters groen en heeft zacht, fijn verdeeld blad. Athyrium niponicum 'Pictum', de Japanse regenboogvaren, heeft zilvergrijs blad met paarse nerven en is de meest decoratieve keuze voor een sierbak.

De winter door

Winterhard in een pot. Laat oud blad staan als bescherming en knip het bij wintergroene soorten pas in maart weg, vlak voordat de nieuwe bladeren zich ontrollen. Bij bladverliezende soorten mag u het bruine blad in het najaar laten liggen als extra isolatie.

Let op: varens verdragen schaduw uitstekend, maar niet de droogte die vaak bij een schaduwplek onder een overkapping of gevel hoort. Controleer juist daar extra vaak, want regen komt er nooit.

Mooie combinatie: onder een Japanse esdoorn, kornoelje of boomvaren, samen met Hosta, Japans bosgras en mos.

Purperklokje

Heuchera

Zon: Halfschaduw. Donkere bladkleuren verdragen meer zon dan lichte.
Blad: Bladhoudend, in vrijwel elke kleur behalve blauw.
Water: Gemiddeld, zonder natte voeten.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 25 tot 45 cm.
Grondvolume: Minimaal 8 tot 20 liter.

Uitstraling

Heuchera is de manier om kleur toe te voegen zonder van bloei afhankelijk te zijn. Het blad is gegolfd en glanzend en verkrijgbaar in bijna zwart, wijnrood, brons, karamel, limoengroen en zilvergrijs met donkere nerven. Aan de rand van een grote bak vormt het een dichte, gekleurde zoom die twaalf maanden per jaar hetzelfde blijft. Donkerbladige vormen naast een cortenstalen bak zijn een klassieke combinatie.

Standplaats en zon

Halfschaduw is voor de meeste soorten ideaal. Donkere, paarse bladkleuren verdragen meer zon en houden daar juist hun kleur beter, terwijl limoengroene en karamelkleurige vormen in volle zon verbleken of verbranden.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte en verder weinig eisend, maar geen stilstaand water. Zet de bak op voetjes en zorg voor open drainagegaten.

De winter door en onderhoud

Winterhard en wintergroen, dus knip niets weg in het najaar. In maart verwijdert u de verkleurde en beschadigde bladeren. Heuchera heeft de neiging om na enkele jaren omhoog te kruipen, waardoor de wortelhals bloot komt te liggen. Haal de plant dan in het voorjaar uit de bak en plant hem dieper terug, of vervang hem. Dat is normaal gedrag en geen fout in de verzorging.

Let op: in een pot is de wortelhals kwetsbaar voor wortelboorders en voor rot bij aanhoudende natte kou. Een plant die zonder duidelijke reden loszit in de grond, tilt u op om de wortels te controleren.

Mooie combinatie: een donkerbladige Heuchera aan de voet van een Perzisch ijzerhout in een cortenstalen bak, samen met fijne siergrassen.

Leliegras

Liriope muscari

Zon: Halfschaduw tot schaduw, verdraagt ook zon mits vochtig.
Blad: Bladhoudend, donkergroen en grasachtig.
Water: Gemiddeld, tolerant voor droogte.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 25 tot 40 cm.
Grondvolume: Minimaal 8 tot 20 liter.

Uitstraling

Leliegras ziet eruit als een siergras maar hoort bij de aspergefamilie, en dat merkt u aan het gedrag: het blijft compact, valt niet uit elkaar en blijft het hele jaar door groen. In september komen daar korte, stevige bloemaren bij in violetpaars, gevolgd door zwarte bessen. Als groene zoom rond een boom in een grote bak is dit een van de meest betrouwbare keuzes.

Standplaats en zon

Halfschaduw tot schaduw. Hij houdt zich ook in de zon staande zolang de grond niet uitdroogt. Daarmee is hij inzetbaar in bakken waar de lichtomstandigheden door het seizoen verschuiven.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte en tolerant voor een vergeten week. Twee gietbeurten per week in de zomer volstaan. Als wintergroene plant ook in vorstvrije winterperiodes af en toe controleren.

De winter door en onderhoud

Winterhard in een pot en zeer onderhoudsarm. Het blad kan na een strenge winter wat verkleurd zijn: knip de pol dan eind februari volledig tot enkele centimeters boven de grond terug, waarna hij fris opnieuw uitloopt. Doe dat vóór het nieuwe blad verschijnt, anders knipt u de punten mee.

Let op: verwar Liriope muscari niet met Ophiopogon, het zwart slangenbaardgras. Dat is een andere plant met bijna zwart blad, die eveneens uitstekend in potten werkt maar trager groeit.

Mooie combinatie: als aaneengesloten zoom onder een Chinese waaierpalm of wintergroene magnolia, waar hij de kale stamvoet opvult.

Maagdenpalm

Vinca minor

Zon: Halfschaduw tot diepe schaduw, verdraagt ook zon.
Blad: Bladhoudend, klein en glanzend donkergroen.
Water: Laag.
Irrigatie: Niet nodig.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 15 cm hoog, ranken tot 60 cm overhangend.
Grondvolume: Minimaal 5 tot 15 liter.

Uitstraling

Maagdenpalm lost het probleem op van de kale grond onder een boom in een grote bak. De ranken groeien horizontaal, vullen het oppervlak volledig op en hangen daarna sierlijk over de rand, wat de overgang tussen bak en beplanting verzacht. In april en mei verschijnen kleine blauwviolette bloemen, met een lichte nabloei in de zomer.

Standplaats en zon

Dit is een van de weinige planten die het in diepe schaduw echt goed doet, bijvoorbeeld onder een dichte kroon of tegen een noordmuur. Zon verdraagt hij ook, mits de grond niet volledig uitdroogt.

Water en irrigatie

Vrijwel niets nodig. Als bodembedekker onder een boom die zelf al water krijgt, redt hij zich moeiteloos. Een eigen druppelaar is overbodig.

De winter door en onderhoud

Winterhard en wintergroen. Er is geen enkele maatregel nodig. Knip de ranken in het voorjaar bij als ze te ver over de rand hangen of als u de vorm strakker wilt. Wordt de mat te dicht, knip hem dan gewoon terug, hij herstelt snel.

Let op: in de volle grond kan Vinca flink woekeren. In een bak is dat een voordeel, maar laat de ranken niet op de bestrating of in aangrenzende borders wortelen, want dan verspreidt hij zich alsnog.

Mooie combinatie: als bodemvulling onder elke grote boom in een pot, en bijzonder mooi over de rand van een hoge cortenstalen bak.

Hosta

Zon: Schaduw tot halfschaduw. Blauwbladige vormen willen de meeste schaduw.
Blad: Bladverliezend, sterft in het najaar volledig weg.
Water: Hoog. Groot bladoppervlak, veel verdamping.
Irrigatie: Eigenlijk verplicht in een pot.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 30 tot 80 cm, afhankelijk van de cultivar.
Grondvolume: Minimaal 15 tot 40 liter.

Uitstraling

Waar varens textuur geven, geeft de hosta massa. De grote, geribde bladeren vormen een dichte koepel in blauwgroen, frisgroen of bont met witte en gele randen. Een enkele grote hosta in een mooie schaal is op een schaduwterras een volwaardige solitair, geen bijrol.

Standplaats en zon

Schaduw of halfschaduw. Blauwbladige vormen danken hun kleur aan een waslaagje dat in de zon verdwijnt, dus die zet u het diepst in de schaduw. Bonte vormen verdragen wat meer licht. Volle zon geeft bij vrijwel elke hosta verbrande bladranden.

Water en irrigatie

Een grootverbruiker. Het bladoppervlak is groot en de plant heeft geen reserves, dus in een pot betekent dat in de zomer dagelijks controleren. Gebruik humusrijke potgrond die vocht vasthoudt en leg een laag mulch bovenop.

Slakken, en waarom een pot helpt

Dit is de bekendste zorg bij hosta's en precies het punt waarop een plantenbak in het voordeel is. Een bak op poten of met een gladde, hoge rand is voor slakken veel lastiger te bereiken dan een border. Een strook koperband rond de bak werkt aanvullend. Controleer daarnaast in het voorjaar de onderkant van de pot, want daar schuilen ze overdag.

De winter door

Winterhard in een pot. Het blad sterft in oktober volledig weg en de plant verdwijnt tot in april onder de grond. Ruim het gele blad op zodra het slap wordt, want dat is een schuilplaats voor slakken. Zet de bak in de winter niet in een schotel.

Let op: een lege bak in maart is normaal. Hosta's lopen laat uit, meestal pas half april, en de bladeren komen dan als puntige rollen recht uit de grond.

Mooie combinatie: met varens en Japans bosgras onder een boomvaren of Japanse esdoorn, in een donkere bak op een schaduwterras.

Kruiptijm

Thymus serpyllum

Zon: Volle zon. In schaduw gaat hij achteruit.
Blad: Bladhoudend, klein en aromatisch.
Water: Laag.
Irrigatie: Niet nodig.
Winter: Winterhard in pot, mits droog.
Formaat in pot: 5 tot 10 cm hoog, breed uitkruipend.
Grondvolume: Minimaal 3 tot 10 liter.

Uitstraling

Kruiptijm vormt een laag, dicht tapijt dat de grond in een bak volledig afdekt en over de rand naar beneden groeit. In juni verdwijnt het groen onder roze, paarse of witte bloemetjes vol bijen. Bij aanraking geurt hij, wat hem uitstekend maakt voor een bak langs een looproute of naast een zithoek.

Standplaats en zon

Volle zon, schrale grond en goede drainage. Op een hete plek naast bestrating, waar veel planten het moeilijk hebben, doet hij het juist het beste.

Water en irrigatie

Vrijwel niets nodig, ook niet in een droge zomer. Sluit hem niet aan op een dagelijks druppelschema, want permanent vochtige grond laat het hart van binnenuit wegrotten.

De winter door en onderhoud

Winterhard, maar gevoelig voor de combinatie van kou en natte grond. Meng grof zand of lavakorrels door de potgrond en zet de bak op voetjes. Knip de plant direct na de bloei licht terug om hem compact te houden. Na drie tot vier jaar wordt het midden houterig en kaal: neem dan een stuk van de rand af en zet dat opnieuw.

Let op: hij is eetbaar en gaat prima in de keuken, maar dan wel de gewone tijm (Thymus vulgaris) voor smaak. Kruiptijm is milder en wordt vooral als sierplant gebruikt.

Mooie combinatie: als bodembedekking in een mediterrane bak met olijf, vijg of lavendel, over de rand van een verhoogde bak of muurtje.

Goudaardbei

Waldsteinia ternata

Zon: Halfschaduw tot schaduw, verdraagt ook zon.
Blad: Bladhoudend, glanzend en drietallig.
Water: Gemiddeld, tolerant.
Irrigatie: Aanbevolen, verder weinig eisend.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 10 tot 15 cm hoog, uitlopend.
Grondvolume: Minimaal 5 tot 15 liter.

Uitstraling

Goudaardbei vormt een lage, dichte mat van glanzend groen blad dat sterk op aardbeiblad lijkt. In april en mei verschijnen heldergele bloemetjes van ongeveer twee centimeter. Het is geen plant die de aandacht opeist, maar juist een die zorgt dat een grote bak er onderin nooit kaal uitziet.

Standplaats en zon

Uitzonderlijk flexibel. Hij groeit in halfschaduw, in schaduw en zelfs onder een boom waar de wortelconcurrentie groot is. Volle zon kan ook, mits de grond niet volledig uitdroogt.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte en tolerant voor droogte zodra hij is ingegroeid. Onder een boom die zelf water krijgt, heeft hij geen aparte voorziening nodig.

De winter door en onderhoud

Winterhard en wintergroen, zonder maatregelen. Het onderhoud beperkt zich tot het eventueel bijknippen van uitlopers die over de potrand groeien. Hij hoeft niet gedeeld of teruggesnoeid te worden en blijft jarenlang op zijn plek.

Let op: hij vestigt zich langzaam. Reken op twee seizoenen voordat de mat volledig gesloten is. Plant daarom in een grote bak meteen voldoende exemplaren, ongeveer zes tot acht per vierkante meter.

Mooie combinatie: als groene basis onder een krentenboom of meerstammige taxus, samen met varens en zegge.

Schoenlappersplant

Bergenia cordifolia

Zon: Halfschaduw tot zon.
Blad: Bladhoudend, groot en leerachtig, roodbruin in de winter.
Water: Gemiddeld.
Irrigatie: Aanbevolen.
Winter: Winterhard in pot.
Formaat in pot: 30 tot 45 cm in bloei.
Grondvolume: Minimaal 10 tot 25 liter.

Uitstraling

Bergenia levert iets wat schaars is aan de voet van een plantenbak: groot blad. De ronde, glanzende bladeren zijn stevig en leerachtig en vormen een rustig contrast met alle fijne texturen van grassen en varens. In de winter verkleuren ze naar bronsrood en in maart komen daar dieproze bloemtrossen bij, ruim voordat de rest van het terras op gang komt.

Standplaats en zon

Halfschaduw is ideaal, maar hij verdraagt ook zon en zelfs vrij droge plekken onder een boom. Dit is een van de weinige planten die tegelijk grof blad heeft én weinig eisen stelt.

Water en irrigatie

Gemiddelde behoefte en verder tolerant. Twee gietbeurten per week in de zomer volstaan. Als wintergroene plant af en toe controleren in vorstvrije winterperiodes.

De winter door en onderhoud

Winterhard en juist in de winter decoratief door de rode verkleuring. Knip in het voorjaar de beschadigde en bruine bladeren weg, vlak bij de wortelhals. Verder is er geen onderhoud. Na vijf tot zes jaar kan de plant vanuit het midden kaal worden: neem dan de buitenste stukken af en zet die opnieuw.

Let op: voor de mooiste winterkleur kiest u een cultivar die daarop geselecteerd is, zoals de vormen met uitgesproken bronsrood winterblad. De gewone soort verkleurt minder sterk.

Mooie combinatie: aan de voet van een meerstammige taxus of Japanse hulst, samen met zegge en varens in een antracieten bak.

Een boom in een pot vraagt om een bewuste keuze

Ontdek alle bomen en planten

Japanse esdoorn

Japanse esdoorn

Uitstraling

Standplaats en zon

Water en irrigatie

De winter door

Plantenbak en grondvolume

Mooie cultivars

Krentenboom

Krentenboom

Uitstraling

Standplaats en zon

Water en irrigatie

De winter door

Plantenbak en grondvolume

Mooie cultivars

Japanse kornoelje

Japanse kornoelje

Uitstraling

Standplaats en zon

Water en irrigatie

De winter door

Plantenbak en grondvolume

Mooie cultivars

Perzisch ijzerhout

Perzisch ijzerhout

Uitstraling

Standplaats en zon

Water en irrigatie

De winter door

Plantenbak en grondvolume

Mooie cultivars

Schijncamelia

Schijncamelia

Uitstraling

Standplaats en zon

Water en irrigatie

De winter door

Plantenbak en grondvolume

Zevenzonenboom

Zevenzonenboom

Uitstraling

Standplaats en zon

Water en irrigatie

De winter door

Plantenbak en grondvolume

Judasboom

Judasboom

Uitstraling

Standplaats en zon

Water en irrigatie

De winter door

Plantenbak en grondvolume

Mooie cultivars

Perzische slaapboom

Perzische slaapboom

Uitstraling

Standplaats en zon

Water en irrigatie

De winter door

Mooie cultivars

Sierkers met koperbast

Sierkers met koperbast

Uitstraling

Standplaats en zon

Water en irrigatie

De winter door

Plantenbak en grondvolume

Himalayaberk

Himalayaberk

Uitstraling

Standplaats en zon

Water en irrigatie

De winter door

Plantenbak en grondvolume

Stermagnolia

Stermagnolia

Uitstraling